Llwyth, Prout, Pinzás, a’r closet ieithyddol

Diddorol darllen y dyfyniad hwn o ymateb Sioned Williams i adolygiad Non Tudur o’r ddrama Llwyth:

Mae’n archwilio natur perthyn ar gymaint o lefelau – yn rhoi perspectif nid yn unig ar hunaniaeth rhyw, capsule ond hefyd hunaniaeth genedlaethol ac hunaniaeth ieithyddol. “Mae Cymraeg yn queer” yw un o linellau’r sgript – a’r awgrym yw bod dim modd diffinio diwylliant ( na rhywioldeb) mewn ffordd un llygeidiog.

Mae’n syniad diddorol yntydi? Ydi Cymraeg yn queer?

Ond be yn union ma hynny’n feddwl? Dyma ddyfyniad gan David Halperin o’r erthygl Wikipedia ar theori queer:

Queer is by definition whatever is at odds with the normal, drug the legitimate, clinic the dominant. There is nothing in particular to which it necessarily refers. It is an identity without an essence. ‘Queer’ then, demarcates not a positivity but a positionality vis-à-vis the normative.[cyfeirnod]

Mae profiadau o siarad Cymraeg yn ffitio llawer o’r disgrifiad. Eto, nid yw siarad Cymraeg yn hunanaiaeth heb essence, jest yn wrthbwynt pur i siarad Saesneg. Efallai bod y ddisgwrs ‘leiafrifol’ yn queer fodd bynnag, a’n bod ni’n defnyddio gwrthwynebedd pan fo’n gyfleus, ac yn defnyddio syniadau o normaleiddio ar adegau eraill.

Mae theori queer yn sicr yn ddiddorol wrth edrych ar iaith o fewn y ddrama Llwyth. Ydi’r iaith wedi ei normaleiddio yno yn yr ystyr ei fod yn siarad real, er mewn ffurf sydd yn annerbyniol i lawer fel Cymraeg ‘derbyniol’ ac felly’n queered? Ydi defnydd yr iaith yn rhan bwrpasol o ffurfio lleiafrif o fewn lleiafrif yn y ddrama? Ydi theatr Gymraeg wedi dod allan o’r linguistic closet drwy gael llwyddiant a chydnabyddiaeth yng Nghaeredin? Dwi’n siwr y bydd na lawer o drafod y ddrama a’r rheswm ei bod yn cyseinio gyda chynulleidfaoedd.

* * * * * * * * * * * * * * * * * * *

Wnaeth darllen dyfyniad Sioned Williams fy atgoffa fi o erthygl Dr. Ryan Prout o Brifysgol Caerdydd: “Speaking Up / Coming Out: Regions of Authenticity in Juan Pinzás’s Gay Galician Dogma Trilogy

Dyma flas wrth sôn am ddefnydd jarring Galisieg mewn ffilm Dogme sydd yn ei hun yn genre sydd yn mynd ati i geisio torri taboos trwy ddangos ‘gwirionedd’:

The use of Galician in the contexts portrayed by Pinzás in the first two films of the trilogy can be seen as countering the perception expressed by some younger speakers of the language that its use is inappropriate in venues like night clubs where conformism and awareness of peer pressure are most keenly felt (Gemie 2006: 158). If Cáccamo is right in suggesting that the language was perceived to be becoming the instrument of politicians and bureaucrats, the gay Galician Dogme trilogy could be read, furthermore, as a reaction against this form of consolidation.

Yn bersonol, dwi’n gallu darllen ‘social media’ yn lle ‘nightclubs’ ac yn gweld paralelau i beth mae’n ddweud ac yn adnabod yr ymadwaith yna i wrthod canfyddiadau o sefydliadoliad iaith. Ond mae’n mynd mlaen i geisio gweld a yw cyfarwyddwr y ffilmiau’n ceisio dweud bod profiad siarad Galisieg yn bwrpasol (pan ydych chi’n rugl yn Ngalisieg a Sbaeneg) fel y broses o ‘ddod allan’:

If Pinzás does indeed invite his audience to draw parallels between the process of coming out of the gay closet and coming out of the linguistic closet, this is a gesture which finds resonance in the discourse used by advocates of wider use of and recognition for Galician, as well as in the experience of speakers who shift from predominantly using Spanish with their peer groups and families to a preferential use of Galician. For example, in a recent campaign in defence of linguistic rights the language advocacy group Queremos Galego called on Galician speakers whose political sympathies might previously have been with the right wing Partido Popular to come out of the closet (Unsigned 2010). And young Galician speakers who are equally competent in both Spanish and Galician and who choose to assert a Galician speaking identity in a context where they may previously have spoken Spanish describe a backlash of incomprehension, rejection, and prejudice which are all too familiar to those who have chosen to come out as gay.

Wn i ddim os gellir dweud yr un peth am siaradwyr sydd yn rhugl yn y Gymraeg a’r Saesneg, ond yn defnyddio Saesneg gan fwyaf, ac sydd wedyn yn penderfynu troi at defnyddio Cymraeg mwy. Dwi’n credu bod sefyllfa ieithyddol gymdeithasol Galisia dipyn yn wahanol i fan hyn gyda llawer iawn o’r boblogaeth yn medru siarad a deall Galisieg (sydd yn bâr ieithyddol gweddol agos at Sbaeneg beth bynnag) ond sydd yn ei weld fel iaith statws isel, y sefyllfa diglossia glasurol.

Yng Nghymru, mae’r gwahaniaeth mawr rhwng y ddwy iaith a niferoedd y boblogaeth sy’n ddwyieithog/deall y ddwy iaith yn golygu bod y sefyllfa diglossia yn wahanol. Er, efallai yn achos ysgolion Cymraeg y De lle mae sawl cenhedlaeth o bobol erbyn hyn wedi derbyn addysg Gymraeg ond ddim yn dewis ei ddefnyddio yn agosach at yr hyn mae Prout yn cyfeirio ato. Efallai taw hyn sy’n dod trwodd wrth sôn bod “Cymraeg yn queer” yn Llwyth?

Yn ei gasgliad mae’n dweud y canlynol:

Pinzás folds questions of diglossia and homosexuality into the creation of social emotions and the challenging of taboos, which had served the Scandinavian exponents of Dogme 95 well in defining small nations. Through the lens of the inquisitive hand held camera he pictures a Galicia with an eye which only sees in natural or diegetic light, so that what it brings to light it does so in an essentialising gesture.

Mae’n swnio fel bod yr elfen o ddweud ‘gwirionedd’ a thorri taboos (ieithyddol yn fwy na rhywioldeb, o bosib) mae pobol yn ei weld yn Llwyth yn debyg iawn i beth mae Pinzas wedi ei wneud yn ei drioleg.

Er nad ydw i wedi gweld y ddrama na’r ffilmiau, mae’r drafodaeth o natur gr?piau ‘lleiafrifol’ a’r cymhlethdodau cymdeithasol a seicolegol yn ddifyr iawn. Mae’n werth darllen erthygl Prout yn ei gyfanrwydd gan bod na lawer i bwynt perthnasol i ddarlleniad o Llwyth a chynhyrchiadau mewn ieithoedd lleiafrifol yn gyffredinol yno.

* * * * * * * * * * * * * * *

Tra ar y pwnc o closets, mae’n werth cyfeirio hefyd at lyfr Catalaneg sy’n dwyn y teitl; “Sortir de l’armari lingüístic: Una guia de conducta per a viure en català” sef “Dod allan o’r cwpwrdd ieithyddol: Canllaw i fyw eich bywyd yn y Gatalaneg”.

Mae erthygl am y llyfr ar wefan GipuzkoaEuskara, yn dweud hyn amdano:

The work by Suay and Sanginés permits us to think, finally, that consciously exercised linguistic loyalty -a proactive attitude- will cause linguistic uses to make the move from being personal troubles to become issues of social structure.

Mae datblygiad cymdeithas a thechnoleg yn golygu bod gwrthdaro ieithyddol yn norm; mae’r awduron dan sylw yn ceisio edrych ar y gwrthdaro hyn trwy astudio mathau gwahanol o siaradwyr (mewnfudwyr sydd wedi dysgu, siaradwyr anhyderus, siaradwyr militant ayyb) a’r gwrthdaro sydd yn digwydd oddi fewn iddyn nhw wrth ddewis siarad/neu beidio siarad iaith, gan obeithio bod hyn yn arfogi pobol i wneud y penderfyniad o ddefnyddio iaith yn fwy hyderus.

Mae nhw’n defnyddio’r dywediad am y ‘closet’ fel llawfer ar gyfer cymryd camau positif i roi teyrngarwch gyhoeddus i iaith sydd yn leiafrifol, gan raddol leihau lleiafrifoldeb yr iaith honno wrth i hyn gael effeithiau ar gymdeithas. Ond efallai bod hyn hefyd yn awgrymu ‘lleiafrifoldeb’ fel y norm, a faswn i’n tybio bod llawer iawn yn teimlo nad oes na closet i ddod allan ohono yn ieithyddol a bod unrhyw sôn am hynny yn lleiafrifeiddio’r iaith, gan efallai lesteirio gobeithion am ddefnydd a derbyniad cyfartal o’r iaith mewn cymdeithas.

* * * * * * * * * * * * *

Unrhyw feddyliau ganddoch chi? Hoffwn i glywed. Gadwch sylw!

Why haven’t Welsh speakers taken to Foursquare?

I had a bit of a ding-dong with @berrydm earlier on Twitter about Foursquare and Welsh language usage on the platform. See below for a rundown of the tweets.


David Berry couldn’t see why Welsh speakers don’t just go out there and use platforms like 4sq in Welsh and make the space their own. I agree wholeheartedly with the need for Welsh to” align itself with these digital technologies” – Welsh should be used in as many domains as possible, approved including social media – but I disagree with the need, pills or perhaps the wisdom, of forcing to do so with 4sq in particular.
Here’s why:

The issue of early adopters (or the Welsh Digital Illuminati!)

  • David Berry suggests that foursquare can be made a space where the Welsh language is used if the ‘Welsh Digital Illuminati’ rally round and start leaving Welsh tips. I agree in principle that this is how you make Welsh language use on a platform normalised. A stubborn few hardcore users making a language visible on a platform, and getting the ball rolling, reducing the sense of talking in a vacuum. With Twitter and Facebook this development happened organically. People loved to use those platforms and saw that their friends were using them and so on. What I saw with Foursquare initially was that those usual Welsh speaking early adopters were there, but were either using English or not leaving tips at all, and just checking in (using English by default).
  • Berry suggests that Welsh speakers should rush to try to colonise a platform before English, but this is just impossible. The amount of people that speak English compared to Welsh (as well as those bilinguals who defer to English as their default online) will always mean that Welsh language use of a platform will come much later and much slower.
  • There are only so many Welsh speaking people adopting new digital technologies early and who have the desire and will to use Welsh on those platforms. The number of new digital platforms is increasing all the time. It  becomes a resource management and prioritisation issue. If the platform does not seem to be getting traction, then concentrate energies on something else, where time and effort can yield greater value for both the person creating content on that platform and end-user. People haven’t put all their eggs (or any eggs!) in the 4sq basket.

English and the invisible mass audience

  • When confronted with the opportunity to leave a tip on Foursquare, the user would usually have some idea in their mind of an audience. This could be their followers, as well as other unknown 4sq users who may check-in in the future. Most Welsh speakers, I would hazard, would leave a tip in English in order for their message to be understood by the widest possible audience.
  • But why leave a tip in English on 4sq when the same person would happily tweet in Welsh/bilingually when using another platform? I think it has to do with message frequency, permanence and a known audience. A tweet is one message amidst a busy flow giving the tweet less weight perhaps than a tip on Foursquare. The linguistic choice is therefore not dwelled upon too much. A Welsh speaking Twitter user also has a much wider range of followers that it knows do speak Welsh  (as well as possibly knowing that tweets are aggregated on platforms like Umap), meaning that they can imagine their audience in a much more concrete way than 4sq.

Reviews vs Game Layer

  • I started dabbling with Foursquare when it first launched. At the time, the tips elements of 4sq were not really how it was being pushed. It was the game layer that was the talking point which is non-linguistic in essence (although having automatic tweets of location etc in English only is a turn off).  Even though Crowley has tried to shake this off, that is still how I perceive it.

Has anybody really taken to Foursquare in Wales in a widespread way?

  • I gave up on Foursquare for several reasons: I found the game layer to be a little pointless; I found the social/serendipity element to be non-existent in my area (Ceredigion); I didn’t want to share my location in public; I found the take up of it didn’t reach a point where I thought ” I want to be part of this”; I found that tips on sites such as Qype and Yelp already provided me with deeper and better reviews for places I wished to go; and lastly: I didn’t want one other reason to get my phone out wherever I went!
  • I haven’t seen a large amount of people whom I know beyond those who adpoted 4sq early that have started using 4sq. With 10m users worldwide (but no stats on actual usage by these accounts), and although much lauded as a competitor to Twitter, it is still hasn’t really managed to break out to mainstream use.  I believe that most people are just too wary of publicly visible geolocation, or can’t see the point. The online review market is already fragmented, and in my opinion we don’t have enough Welsh speaking online reviewers who wish to use these platforms.
  • One prime example of where 4sq should work in Welsh but didn’t is the Eisteddfod. But alas 5 checkins an no reviews.

Usefulness and population density

  • How useful is 4sq in areas where there aren’t many regular users? I have looked at the tips in Aberystwyth today and still find them a bit on the weak side . In my opinion Qype and others have cornered the market on comments and reviews for places and Aberystwyth has a much wider variety and depth of tips. So the local and social serendipity aspects are weakened in areas where there is not a particularly high population density, as are many Welsh speaking areas.
  • Instead of using 4sq Welsh language Twitter users have started their own simple Twitter based platform that shares reviews through the hashtag #adolygiad: Adolygiad.com. This to me would suggest that there are people who wish to write reviews online, but don’t want to use platforms such as 4sq and Yelp which make it difficult, if not impossible, to find all Welsh language reviews in one place, or have a Welsh interface (Qype at one point did allow you to tag Welsh language reviews).
  • I don’t think it’s a coincidence either that 3G is so non-existent in Wales outside areas of high population density. Granted, 4sq is not heavy on data, but it may be the case that smartphone uptake is lower in these areas due to mobile data issues.
  • On usefulness, I agree that if there was a lot of Welsh language information on 4sq that it could be used for other platforms to build upon, but the kind of density of activity for you to be able to build something viable upon it would be very difficult. I think that only Twitter and Wicipedia would have enough content to make any apps that use their APIs viable. 4sq would take a long time to do that, and would ultimately still be patchy in its coverage.

Interface and Descriptions

  • Most places are named and described in English, which is understandable as that is the language of the interface. However, when you know that the place is commonly referred to in Welsh, or there is a Welsh name, it grates. It grates doubly if you can’t edit it. You have to be ‘first in’ or a superuser to  amend the name of a place. Not  a dealbreaker but certainly not much of an incentive to continue with it. The platform disincentivises use in any language other than English. Some platforms (such as Quora) remove Welsh language content as inappropriate language. As you can guess, I’ll never use Quora again, though’m not sure what 4sq’s policy is on this to be honest.
Would a distinctly Welsh language version of 4sq make the right environment for review exchange? Would there be enough uptake? Many have said that they would like to see a Welsh language review site, or something along those lines, but nobody has built it yet. I’m sure it would be great, but whilst other platforms exist it makes it a very tricky commercial proposition.
I haven’t seen any Welsh language tips on 4sq that I can remember, but I might try to leave a few to see what kind of reaction they get.
So, there are some thoughts. It would be good to hear yours. Thanks to @berrydm for prodding me to write.

Some very interesting thoughts from Geert Lovink on online comment culture

Rhybudd iechyd! Cynnwys heb ei olygu na’i wirio â Cysill…

11:00 Yn y cyfarfod am drio blogio rhai nodiadau o hwn…

Ar y llwyfan Hywel Wiliam (gynt o Ofcom), more about Keith Jones (BBC), side effects Huw Jones (S4C) – cadeirio GTD.

GTD yn cyflwyno, resuscitator rhoi darlun du o sefyllfa’r cyfryngau a’r wasg yng Nghymru. Ein gallu ni i gynnal trfodaeth gyhoeddus ddim yn cyfteb ag anghenion y sefyllfa. Heb weldd diwedd y peysau ariannol: efalli dim ond y cychwyn. Newidiadau technolegol yn symud yn gyflym, a defnydd cyfryngau newydd yn enwedig ymysg yr ifanc. Am gael trafodaeth felly oedd yn ehangach nac un sianel yn unig.

11:08 Hywel Wiliam – cyd-destun y farhcnad gyfathrebu

Ofcom newydd gyhoeddi dogfen am y farchnad gyfathrebu yng NGymru.
Faint sy’n defnyddio bandeang? Cynyddu lot yn fl. dwetha. 71% yn defnyddio band eang yng NGhym. Y cynnydd mwya.
Hefyd cynnydd yn y defnydd o ffonau clyfar. Yng NGhymru, lan i 30%. Ond ydyn nhw am weithio – 3G ayyb.
Band eang: Ofcom wedi cyhoeddi map o argaeledd band eang fesul sir.
11 allan o 22 sir gyda 20% o bobol sy’n methu cael band eang mwy na 2MB. Fideo yn ddbynnol ar fnadeang wrth gwrs.
26% yn Sir Gar methu cael band eang cyflym.
Band eang symudol: dibynnu ar 3G. Peth gwelliant wedi bod yn y fl. ddwetha. 17% o ardaloedd yn gallu cael 3G gan 4 darparwr erbyn hyn.
Datblygiadau am ddigwydd – rhyddhau sbectrwm yn enwedig 800MHz, arwyddocaol o ran 4G ac LTE(?)
Llywod Cymru yn cynnig sybsidi ar gyfer cael band eang os na allwch chi gael 2MB.
Big up i’r App Tywydd!
Mwy o bobol dan 25 yn gwylio teledu dros y we nac ar y teledu.
Teledu HD yn tyfu 26% fyny i 30%.
Cwestiwn beth sydd ar gael yn HD yn broblem. Hynny yn newid pan fydd
Gwariant ar deledu yn Saesneg wedi disgyn 13%. Gwariant ar deledu y pen yn £66 yng NGhymru bron dwbl hyn yn Lloegr.
Radio: DAB – 29% yn berchen ar set DAB yng NGhym o’i gymharu a 37% yn Lloegr. Diddorol gweld apps yn datblygu ar gyfer radio – potensial.
Radio Cymunedol am dyfu: cyfyngiadau’r dalgylch yn codi cwestiynau am pam mor addas ydi o ar gfyer Cymru.
Deddf Cyfathrebu ar y ffordd, ond pryd? Ddim yn glir. Amserlen yn cyflymu post-NOTW? Efallai golygu bod llai yn y ddeddf. Angen lonio nawr i gwffio congl Cymru.
Adnewyddu trwyddedau ITV yng Nghymru’n dod lan. Pwysig bod hwn yn parhau.
Adnewyddu Siartr y BBC a goblygiadau mawr i Gymru. Eto angen dechrau lobio’n fuan.
Teledu Lleol: i ba raddau bydd y model yn addas yng Ngyhymru? Sut allwn ni gymryd mantais.

11:19 Huw Jones – heriau i S4c?

Cwestiynau yn hytrach na atebion

4 pennawd:
sefyllfa’r iaith
sefyllfa’r cyfryngau torfol
cwestiynau i S4C fel gwasanaeth
S4C fel sefydliad

sefyllfa’r iaith
– colli 3k siaradwyr Cym net bob bl. yn ol BYIG.
– pwy sydd yn gwylio: 73% o Gymry Cym dros 65 yn troi at S4C bob wythnos; 35-44 yn 38%.
– gyd yn gysylltiedig a chwestiwn sut ma mesur llwydiant, pan ma’n weddol amlwg bydd adolygiad yn y dyfodol am fynnu gofyn cwestiynau am ddefnydd a gwerthfawrogiad.

Sefyllfa cyf. torfol
– analog bron a chael ei ddiffodd; darlledu cyhoeddus wedi colli gwylwyr, ond nifer wedi arafu cwymp drwy gynyddu nifer o wasanaaethau sydd ar gael More 4 ayyb – un sianel sydd gan s4c, am bod pob sianel yn golygu cost ychwanegol.
– cyf. newydd yn newid defnydd pobol o’r cyfryngau torfol, yn arbennig ymysg pobl ifanc. Nid dim ond cwestiwn o faint o amser mae nhw’n dreulio, a faint llai ar deledu, ond bod nodweddion cyfryngau newydd yn creu disgwyliadau newydd. Cwestiynau ieithyddol pwysig fan honno. Sut mae defnyddio iaith leiafrifol arlein mewn parth sydd a chyrhaeddiad rhyngwladol.

S4C fel gwasanaeth
– yn wasanaeth Cymraeg, i bobol sydd yn dymuno byw bywydau drwy gyfrwng Gymraeg. Ond hefyd pobol sydd yn dymuno byw yn ddwyieith. Beth yw eu disgwyliadau nhw?
– beth am bobol sydd ddim yn byw bywydau trwy gyfrwng Gym, – sut all S4C ddod mewn i’w bywydau nhw?
– Cyw yn cael ei weld fel llwyddiant, ond mae’n gymharol ddrud.
– cwestiwn: faint o gyllid s4c ddylid ei roi ar gyfer cynulleidfaoedd penodol
– creadigrwydd a gwreiddioldeb: dim amheuaeth bod rhaid iddo fod yn wreiddiol a gwahanol. R’un peth yn wir ar gyfer yr iaith. Dim ond trwy gynnig pethau na ellir eu cael mewn ieithoedd eraill byddd iaith yn ffynnu.
– wedi bod yn gyfnod lle mae perthynas â chynhyrchwywr wedi bod yn annodd, ond gobeithio y daw sefydlogrwydd yn fuan.
– beth yw’r berthynas rhwng cyfryngau newydd gyda’r gwasanaeth teledu craidd?
– beth gaiff S4C wario arian arno?
– cyhoeddi mas o law ganllawiau ar gyfer cronfa ddigidol. Sut all S4C sbarduno’r maes hwnnw? Fforwm CN yn helpu gyda hyn

S4C fel sefydliad
– 2013 mwafrif cyllid yn dod gan Ymddiried. y BBC felly angen creu strwythr newydd, atebol, a chryf.
– eisiau atebolrwydd ddeuol, dilys i ymdd y BBC o ran sut mae arian S4C yn cael ei wario – cytundeb o flaen llaw
– hefyd lle bydd hynny yn cael ei ategu gan bresenoldeb aelodau awdurdod S4c sydd wedi ei ategu gan aelodau o’r BBC
– angen i awdurdod S4C weithredu yn annibynnol o fewn fframwaith atebolrwydd i’r ariannwr.
– awyddus i gydweithio gyda;r BBC yn lleol ac yn Brydeinig i greu arbedion. Asesu cynigion i weld os ydyn nhw’n ychwanegu gwerth at yr hyn sydd ar y sgrin.
– y drefn o ariannu drwy;r drwydded ond yn mynd tan 2015, cysur bod gwelliant gan y Llywod yn y mesur CC y bydd y cyfrifoldeb terfynol yn cael ei ddal am sicrhau bod cyllid digonol ar gyf S4C. Sut bydd hynny’n gweithio, cawn weld.
– bydd adolygiad DCMS yn gofyn llawer o gwestiynau, a rhaid sicrhau bod popeth yn iach ac yn effeithiol fel y gall fod yn adolygiad cadarnhaol.

11:33 Keith Jones

Pryder wedi bod o fewn BBC dros ariannu S4C. Arg. Patten wedi clywed y neges yn glir o sawl cyfeiriad. KJ yn meddwl y bydd modd dod i gytundeb all gadw annibyn ymarferol S4C.
– PAtten: BBC wedi ymladd i gadw annib ei hun, felly dim bwriad i fygwth anibyn S4C.
– gresynu nad oes digon o son am anghenion y gynulleidfa hyd yma.
– sefydlu perthynas rhwng awdurdod s4c gyda ymddiredol y bbc fyddwn ni: bydd perthynas S4C a BBC Cymru yn parhau
– wedi anelu at gefnogi strat rhaglenni s4c yn y modd gorau posibl: newyddion, PYC ayyb.
– wedi dechrau edrych ar sut i ymestyn y berthynas tu hwnt i’r golygydol: cydweithio i arbend arian, cyn belled ein bod yn ddigon
– y gynulleidfa’n malio dim am bwy sy’n anfon y signal i’r lloeren, eu diddordeb nhw yw’r rhaglenni.
– peth rhwystredigaeth na fu modd creu uchafbwyntiau creadigol ar y cyd
– dychmygwch ddigwyddiad mawr cyfryngol allai uno cynulleidfa BBC One gyda rhai S4C. Potensial mawr.
– prosiect ymchwil i ddeall natur y gynulleidfa: cyhoeddi yn fuan (S4c, bbc, BYIG)
– technoleg yn newid perthynas y gynulleidfa a’r darlledwr: her i ddarllwedwyr sydd a’u gwreiddiau yn y byd analog.
– os ydi cfeisis Wali yn bodoli yn y, rhaid gofalu rhag edrych am wwrsi yn y gorffennol yn unig
– yn y byd analog mi allai darlledwr gael sbectrwm a blaenoriaeth – cwmniau masnachol fydd yn rheoli llwybrau at y deunydd
– her yn amlwg i ddarlledwr cyhoeddus – allwn ni ddim cymryd amlygrwydd cynnwys yn ganiataol
– hergreadiogl: sut allwn ni wneud cynnwsy yn ddigon atyniadol ar y llwyfannau yma
– her ariannol: arbedion o 20% yn dalcen caled. sut byddwn yn gwasanaethu ein cynulleidfa mewn 6 bl.
– 1m o bobol yn troi at ein rhaglenni bob chwarter awr
– rhesymau i fod yn obeithiol: galw am wasaaethau cyfryngau safonol Cymreig mor uchel ac erioed,
– BBC wedi gorfod edrych ar flaenoriaethau,
– rol genedlaethol: creu a hybu creu deunydd o’r safon ucha
– methrin gwerth cynhoeddus, cynnwys unigryw, cynnal safon
– bydd rhaid torri rhaglenni bydd pobol yn eu colli. Yr her felly yw diffinio eu rol genedlaethol yn fwy manwl nac erioed o’r blaen. Methu bod yn bopeth i bawd, ond gallu tanio dychymyg cynull, lle bynnag y bônt.

11:45 cwestiynau:

Arwyn i KJ: rhywsredigaeth na fu mwy o gydweithio: pam na wnaethoch chi fwy i feithrin hynny? Ydy o’n rhywbeth ddyla’ch olynydd ganolbwyntio arno?

Wedi chwilio am rai syniadau sy’n gweithio ar draws y ddwy iaith. Angen mwy o hynny ar y cyd, lle mae cynulleid. yn gorgyffwrdd. Dod â gwylwyr

HJ: rhywun wedi dweud “oni ddyla Cariad @ Iaith fod wedi dechrau ar BBC a throsglwyddo i S4C”.

Cwestiwn: GO wedi dweud bod y cyfryngau Cym wedi mynd yn ddosbarth canol, sut mae adennill y gwylwyr dosbarth gweithiol?

HJ: Gyndyn o dderbyn ei fod yn fater o ddosbarth. Fasa gwasan teledu sy’n cyrraedd dosb gweithiol C’fon a Chaerdydd yn wahanol. Angen edrych ar raglenni as groesi ffiniau dosbarth.

KJ: profiad Radio Cymru yn ddiddorol. Yn y 90au wedi edrych yn fwriadol arno, a chadw llygad beirniadol. Teimlad ei fod yn tueddu i droi yn ei unfan, ac ar gyfer math arbennig o siaradwyr Cymraeg. Newidwyd Radio Cymru, a bu cryn brotest. Credu eu bod wedi bod yn gwbl iawni wneud be wnaethpwyd. Dyletswydd i bawb, pwy bynnag ydyn nhw, a be

GTD: a fyddai modd i Radio Cymru a Radio Wales barhau fel gwas cenedlaethol dan amgylchiadau toriadau o 20%?

KJ: pwyslais i warchod priod bwrpas y gwas cenedlaethol.

GTD: a fyddai pwyslais y BBC yng NGhymru yn wahano i BBC ym Mhrydain.

KJ: penderfyniadau yn nwylo Cymru o ran toriadau

11:55 cwestiynau pellach

Hywel Williams: falch o weld Llywod Prydain yn defnyddio’r gair ‘digonol’ ond angen gweld beth mae hynny’n ei olygu. Ei hyder yn DCMS yn gymharol isel. Bydd o’n eu herio’n eithaf caled ar beth yw natur ‘digonol’.

GTD: faint o broblem yw clash yr holl amserlenni deddfau cyfathrebu, siartr BBC ayyb?

HW: amseru am fod yn bwysig, a bydd angen meddwl am newidadau dros dro. Angen gweithio mas beth fydd yn flaenoriaeth i ni a pheidio gadael hi nes papur gwyn – cysylltu â gwleidyddion cyn hynny. DAB a RAdio Cymru yn enhgraifft o sut mae

o’r llawr: yw hi’n deg bod S4C yn cael eu torri’n ôl mwy na’r BBC?

GTD: toriad i raglenni Saesneg yng Nghymru wedi bod yn 33% cyn y toriadau newydd yma.

KJ: toriadau ddim yn newydd. Ddim yn cofio blwyddyn lle na bu toriadau yn y ddegawd dwetha.

Iestyn Garlick: S4C wedi pasio toriadau o 34% a mwy i’r cynhyrchwyr, sydd uwchben y 24% i’r sianel.

Dyna ddiwedd y sesiwn. Diolch am ddarllen!
A fantastic interview with Geert Lovink on anonymity, hospital
comments as public sphere (or otherwise) and the double edged sword of comments that are both repulsive and sought after.

http://networkcultures.org/wpmu/geert/2011/09/04/interview-with-me-on-comment-cultures-for-galileubr/

Comments are on the rise as never before but at the same time they are dispised, arthritis
looked down upon, viagra
ignored, filtered and switched off.

It could very well be that the current era of mass commentary on the net will come to a close. […] It is a question whether comments in the near future will be a public as they are right now–if they exist at all.

A global renaissance of the forum software would be a great thing for internet culture.

Is online commentary and debate in such a bad place? How can online commentary be brought back to an even keel?