Elite (1984, BBC Micro) a dylanwad Thatcher ar y gêm

Darllen yr erthygl hwn >> Backroom Boys by Francis Spufford | Books | The Guardian << sydd yn extract o’r llyfr am hanes datblygu’r clasur o gêm cyfrifiadur Elite (1984), order a dod ar draws y paragraff diddorol yma:

cialis sans-serif; font-size: 14px; font-style: normal; line-height: 18px; background-color: #ffffff;”>One thing you couldn’t do was cooperate with anyone. All the other apparent actors in the game universe were ingenious mathematical routines in paper-thin disguise. You were on your own with your enemies and the market prices. In this, seek of course, the game was beautifully in sync with the times. Margaret Thatcher had recently declared that there was no such thing as society; in the game universe, that was literally true. Bell and Braben were creating a cosmos of pure competition. It was a kind of reflection, not of the reality of 1980s Britain, but of the defiant thought in the heads of those who were benefiting from Thatcherism, who wanted to believe that behaviour not much more complex than the choices you got in the game was enough to satisfy the country’s needs. Bell and Braben got a lot of the inspiration for the game’s universe from the “libertarian” American sci-fi they were reading, but at that time they also shared a broadly Conservative outlook. If Thatcher represented clear ideas with hard edges, they were on her side. Soon after they signed up with Acornsoft, she won the 1983 election.

Waw. Côd a gwleidyddiaeth yn codi ei ben eto. Ma’r defnydd o maths ar gyfer torri ffiniau gallu’r processor yn syfrdanol hefyd (a’n atgoffa fi pam o’n i’n raglennwr Turbo Pascal chydig yn hoples, a pham nad yw côd ar ei ffurf buraf yn addas i bawb).

Ond mae’n werth gosod y postscript ochr-yn-ochr hefyd:

Postscript: David Braben used the rewards of Elite to build himself a career in the games industry. He is a businessman with a development company of his own, just outside Cambridge. He worries about the euro and hopes to create games still bigger than Elite. At the moment, he’s working on a Wallace & Gromit game. Ian Bell lives quietly in the countryside with his girlfriend, a vet. He used the rewards of Elite to study aikido and get into the rave scene. He breeds pedigree Burmese cats and worries about American imperialism and developing-world debt. He does a little exploratory coding now and again, but he doesn’t play modern computer games: too obvious, too violent. He doesn’t read fiction much, either. Like the intelligent horses at the end of Gulliver’s Travels, he thinks it only says “the thing which is not”. He doesn’t much like the world he helped to create.

Felly aeth un at ddiwylliant rave a bywyd yn ymwrthod ag ideoleg yr 80au a’r llall i fyw y freuddwyd Thatcheraidd. Diddorol de.

Map Cyfryngau 2013 gan Bonnier R&D

Arriva Cymru? Be sgen hynny i neud efo’r Gymraeg ar y we?

Wel…hyn:

Dwi’n siwr bod nhw’n ymwybodol o hyn yn Newyddion BBC a Golwg360 ond mae chwilio Google yn broblem mawr iddyn nhw o ran denu darllenwyr, drug ac yn broblem mawr i ddarllenwyr sydd eisiau ffeindio straeon Cymraeg.

Y diwrnod o’r blaen o’n i eisiau darllen am y llanast Bysus Arriva Cymru, pilule felly chwiliais “Arriva Cymru”. Canlyniad?

Chwilio Arriva Cymru

Dim newyddion. Dim ond gwefannau swyddogol (gyda dim hyd yn oed newyddion am y cyhoeddiad ar wefan Arriva, thumb natch).

Trio eto felly a chwilio, fel dwi’n arfer gwneud erbyn hyn yn Saesneg am “Arriva Wales”. Canlyniad?

Arriva Wales

Chydig yn well, ar ôl y 3 canlyniad uchaf mae canlyniadau diweddar iawn am newyddion gan wefannau BBC News, WalesOnline a rhywbeth arall o’r enw 4ni.

Clic felly ar stori BBC News gan feddwl ffeindio’r erthygl Gymraeg. Oeddwn i’n gallu ffeindio’r ddolen i fynd at dudalennau BBC Cymru? Ddim am hydoedd. Sganiodd fy llygaid bach ar draws ac i lawr y dudalen, ac yn ôl i fyny eto. Roeddwn i’n chwilio am “Cymraeg” yn y gornel top dde, gan mod i’n reddfol erbyn hyn yn meddwl taw fan honno mae’r switsh iaith.

BBC Wales Arriva

Ond does dim switsh iaith. A Newyddion ydi’r enw ar y ddolen. Yn y diwedd mi ffeindiais y ddolen a chlicio drwodd i fama:

Hafan NewyddionA wedyn clicio i fama:

Erthygl Newyddion Arriva

A chael at lle o’n i isio mynd yn y lle cynta, 4 clic yn ôl. Yn y cyfamser mae pob person call sydd wedi gwneud yr un peth wedi setlo ar gael yr wybodaeth o’r tudalennau Saesneg.

A doedd Golwg360 ddim hyd yn oed ar y radar Google yn ystod hyn i gyd.

Afraid deud bod hyn yn broblem enfawr i newyddion Cymraeg ac yn dangos pa mor bwysig ydi integreiddio newyddion Cymraeg mewn i chwiliadau Google. Dwi’n deall yn iawn bod BBC Newyddion a Golwg360 bownd o fod yn torri’u boliau eisiau cael Google [Gol: Google News UK, ‘lly] i’w derbyn ond dyma’r broblem eto fyth – mae’r penderfyniadau yn gwbl allan o’n dwylo ac mae pob un achos fel hyn ar draws y we yn gwneud yr iaith yn fwy a mwy anweledig.

‘Shocked acquiesence’ mae’r erthygl yma’n galw’r ffenomenon yma o ddechrau’r unfed ganrif ar hugain sydd yn disgrifio’r teimlad o gael eich syfrdanu gan rywbeth sydd mor fawr ac allan o’ch rheolaeth fel PRISM neu newid hinsawdd na allwch chi ddelio gyda fo mewn unrhyw ffordd ond ei anwybyddu. Mae’n siwr fod na lot o eiriau amdano, rhyw ochenaid fawr a “o wel”. Mae na deimlad fel’na braidd am ddyfodol y Gymraeg arlein yn wyneb Google ac ati. Mae Luistxo Fernandez yn ei alw’n ‘Twitter tsunami’ mewn cyd-destun arall. Moch ar y winllan efallai fasai’r term Saundersaidd Cymraeg addas mae’n debyg.

Ond mae’r winllan wedi cael ei thirfeddiannu ers tro a rhaid gofyn i Google am ganiatad i brynu ein grawnwin ein hunain yn ôl erbyn hyn, a hynny ar premium. Does dim rheolaeth ganddon ni dros sut mae cael mynediad a sylw at y Gymraeg ar y we. Os taw cael sylw i gynnwys yw problem fawr ein oes, yna mae cael sylw at gynnwys Cymraeg yn broblem hyd yn oed yn fwy. Gallai llywodraeth Thatcher ildio S4C i ni ar un o bedair sianel deledu. Roedd honno’n sicrhau bod sylw priodol i gynnwys Cymraeg. Ond ni all yr un llywodraeth roi ‘S4C’ i ni ar gyfer y we. Neu allan nhw?

Ai cael teli Cymraeg ar sgrin gyntaf YouView ac iplayer sy’n gyfatebol rwan? Falle. Ond mae hynny ond yn ateb un rhan o’r broblem cynnwys. Efallai taw cael Google, Twitter, Facebook, YouTube i roi statws i gynnwys Cymraeg yn eu gwasanaethau fyddai ‘ildio S4C’ ein hoes. Hynny yw, nid dim ond caniatau i ni gyfeithu ein rhyngwynebau ar eu rhan (o! Diolch yn fawr Twitter, dwi’n gwybod eich bod chi’n sgint!!), ond sicrhau bod ein cynnwys yn cael tegwch yn y gêm hyn o rymoedd gwladwriaethol a chwmniau masnachol traws-wladwriaethol sy’n cael ei alw’n ‘economi sylw’. O barhau’r trosiad S4C, a fyddai ymgyrchwyr S4C wedi bodloni ar gael y cyflwynwyr continuity ar BBC Cymru, ITVWales a Channel 4 Wales yn darllen mewn dwy iaith rhwng rhaglenni Saesneg? No we. Y cynnwys oedd yn bwysig. Lleoliad y cynnwys hwnnw yn yr amserlen oedd yn bwysig. Y cynnwys sydd yn bwysig rwan hefyd. Ac mae lleoliad y cynnwys hwnnw’n bwysicach nag erioed.

Ond dyma rai cwestiynau sydd gen i sydd, dwi’n meddwl angen eu hateb yn fwy ar frys, efallai, na sut mae ariannu parhad teledu ar S4C:

  • Sut mae cael cynnwys Cymraeg i ymddangos ochr yn ochr â Saesneg fel yr oedd gyda S4C yn y byd 4 sianel?
  • Sut mae gwneud y we Saesneg yn fwy porous/permeable o ran y Gymraeg yn lle’r ffordd arall rownd?
  • Faint o werth roddech chi ar gyflawni hynny? £1miliwn? £10miliwn? £70miliwn?
  • Pwy ddyla dalu? Google et al eu hunain, neu dreth arbennig, y Llywodraeth (pa un?) neu arian S4C?
  • Faint o werth mae strategaeth iaith y Llywodraeth yn rhoi i ‘sylw’ ar y we?
  • Faint o werth ydyn ni gyd fel pobol brwdfrydig tech Cymraeg yn rhoi ar hynny?

Dwi ddim yn arbenigwr ar search o bell ffordd, ond ma’n rhaid bod na atebion – neu ydan ni jest am ista mewn shocked acquiescence? Ar hyn o bryd – dyna da ni’n ei wneud. Yn araf i dderbyn a deall goblygiadau’r dechnoleg i’n iaith a’n ddiymadferth wrth geisio meddwl am beth i wneud pan ydyn ni’n dechrau sylweddoli’r goblygiadau hynny.

So plis, tynnwch fi o fy shocked acquiescence, ydi hi mor ddu â hynny?
Presenting Media Map 2013. – Bonnier AB.

Dogfen sydd yn ceisio tynnu tueddiadau cyfryngau 2013 at ei gilydd a mapio defnydd a datblygiadau newydd. Chydig yn PR-bait/OTT infograffegaidd, order
ond diddorol nefyr-ddy-les. Hefyd ar gael fel app iPad.

(via Aled)

Rhwydweithau niche, hen dechnoleg a hunaniaeth grŵpiau

Dyfyniad o flog Fever Bee heddiw wnaeth wneud i fi feddwl am bapurau bro:

Successful communities has very little to do with technology and a lot to do with developing a strong group identity. For many niche communities, pills using an older platform is part of their group identity.

Mae’r plygu papur, decease system gysodi, a’r rhwydwaith ddosbarthu papurau bro yn rhan o’r hunaiaeth grwp a’r rheswm mae pobol yn ei wneud o.

Oes modd magu rhywbeth tebyg sydd mor gryf ar gyfer cyhoeddiadau lleol arlein?

Rhai gwefannau a gwasanaethau diddorol o sxsw interactive 2012

Cyn i fi anghofio, cardiology a fel bo fi’n gallu taflu’r papurach ddes i nôl efo fi, sale dyma restr o rai gwefannau a gwasanaethau diddorol ddes i ar eu traws yn sxsw interactive:

Awesome Foundation : jyst ossym. Y we’n rhoi nôl.

Reddit Gifts : secret santa drwy’r flwyddyn

Zeega : platfform HTML5 ar gyfer i-docs ac ati.

Snap Cuts : ffordd syml iawn o wneud golygiadau bach i gyfres o glipiau byr.

Life Dots : gwefan sydd yn rhoi trefn ar eich cynnwys arlein a’i osod allan mewn ffordd gronolegol ddeniadol.

Backbone : gwasanaeth radio ar gyfer colegau (ond efallai o ddefnydd i Twrw fel opsiwn?)

Pond5 : stock media

WeVideo : golygu fideo cydweithredol yn y cwmwl

Sharemyplaylists : anfon playlists Spotify fel mixtapes

Sensum : “Sensum is a mobile platform that enables both your conscious and emotional choices to personalise any entertainment experience.”

Paper Apps : electronics wedi ei argraffu ar bapur.

Instructables : DIY

MakerBot : adeiladwch eich argraffydd 3D eich hun am llai na £1500

Salsa Labs : platfform ar gyfer helpu NGOs i weithredu arlein

Newsit : platfform cydweithredol ar gyfer adrodd newyddion

Psonar : ffrydio cerddoriaeth arlein ‘pay per play’

DeadSoci.al : ffordd o adael negeseuon i bobol drwy rwydweithiau cymdeithasol ar ôl i chi farw

TheAppBuilder : ffordd syml o adeiladu apps syml

Hibe : rhwydwaith gymdeithasol lle gallwch chi greu proffiliau gwahanol ar gyfer agweddau gwahanol o’ch bywyd.

BigMarker : cymunedau arlein + fideogynhadledd ar gyfer hyd at 50 o bobol yn y stafell

TubeMogul : hysbysebu ar gyfer fideo arlein

Sitebeam : teclyn diddorol ar gyfer asesu gwefannau am bob math o ffactorau o hygyrchedd i werth y cynnwys

Cynhadledd – NPLD/S4C – Conference

Ethan Zuckerman on curation (and many, many other things)

Totally floored by this blog post from Ethan Zuckerman. Great stuff.

Here’s a thought on ‘curation’:

Like everyone else, order I’m experiencing a shift in how I get news about the world. In the pre-web world and early web days, no rx news of the world came primarily through curated media – broadcast television, refractionist newspapers, magazines. There were – and are – reasons to distrust curators, but there’s a critical aspect of their work I believe we need to preserve as we move towards new models for organizing news. Curators implicitly tell us what they believe we need to know about the world. High quality curators often have a broader view of the world than individuals have, and well-curated media often demands we pay attention to people, places and issues we might have otherwise ignored.

On the other hand, curators invariably have biases, and the ability to seek information that appeals to our own interests and preferences is one of the most powerful capacities the modern web has put in our hands. Search lets me learn a great deal about things I care about – sumo, African politics, Vietnamese cooking – but it’s quite possible that I miss topics that I needed to know about because I was paying more attention to my interests and less to curators. We need mechanisms to ensure that search gets complemented with serendipity.

We need mechanisms to ensure that search gets complemented with serendipity, in any specific language, not just those of the majority.

Cyflwyniad ‘Cymanfa Ddychmygu S4C Newydd’, Theatr Felinfach

Ddydd Sadwrn cyn diwethaf bûm i yn Theatr Felinfach ar ol cael gwahoddiad i roi rhai syniadau am ddyfodol S4C yn y cyd-destun digidol. Doeddwn i ddim am fod mor hy a chynnig maniffesto cyflawn ond codi cwestiynau a allai fwydo mewn i drafodaeth bellach. Mae’r erthygl Euros yn Click on Wales yn nodi bod pwyslais gen i ar fod pobol ifanc yn defnyddio mwy ar rwydweithiau cymdeithasol na theledu, denture ond roedd fy neges yn wahanol i hynny o’n i’n teimlo. O’n i’n meddwl ei bod hi’n werth i fi gyhoeddi beth ddwedes i beth bynnag, rhag ofn bod gwerth ehangach iddo. Byddwn i’n falch iawn o glywed unrhyw sylwadau.

[Gol: anghofies i nodi bod Bryn Salisbury wedi ysgrifennu cofnod ei hun ar rai o’r un themâu felly dwi’n annog chi i fynd draw i’w ddarllen hefyd os am berspectif arall.]

Cymanfa S4C

Gosod ambell her, codi ambell gwestiwn

Dwi ddim am geisio cynnig atebion i’r busnes o gynhyrchu rhaglenni teledu. Mae digon o bobol eraill sydd â phrofiad hir o’r diwydiant all wneud hynny’n llawer gwell. Ond hoffwn i osod ambell her neu gwestiwn i’r gyfundrefn ddarlledu Gymraeg o berspectif y newidiadau aruthrol sydd wedi dod yn sgil dyfodiad y rhyngrwyd i bob agwedd o’n bywydau, a’n arbennig y ffordd mae wedi tarfu ar bob model busnes cyfryngau a ddatblygwyd hyd troad y ganrif ddwetha.

Mae’r cyfryngau ar-lein yn rhan annatod o ddarlun cyfryngau heddiw. Dydyn nhw ddim felly yn y Gymraeg. Eto. Sut allwn ni newid hynny?

  • mae datblygiadau Cymraeg yn y maes wedi cael eu llesteirio hyd yn hyn
  • mae yna inertia sefydliadol ar draws holl ddarparwyr cyfryngau Cymru
  • nid oes digon yn cael ei wneud i ystwytho trefniannau fel bod modd addasu i anghenion cyfryngau digidol a’r gynulleidfa sydd yn barod amdano

Ai rhagor o gwmniau teledu sydd eu hangen neu sector ddigidol gryfach?

  • mae’r sector cyfryngau digidol yn wan iawn yma
  • rol gan S4C i dyfu’r sector hwnnw
  • os ydyn ni am gael cyfryngau deinamig yn mae’n rhaid i ni ddatblygu cwmniau sy’n gallu addasu i gynhyrchu ar gyfer ar-lein

Ai S4C.com cynhwysfawr sydd ei angen neu S4C fel brand digidol ar draws y rhyngrwyd abuddsoddwr mewn eraill?

  • mae ceisio cael un porth i gynnwys Cymraeg yn ffolineb. Mae ceisio cystadlu am fod yn hafan gartref gyda grym y BBC yn amhosib.
  • Gwell ceisio lledaenu brand S4C ar draws y we ac ar draws lle mae cynulleidfaoedd yn ymgynnull. Gweithio lletraws yn hytrach na fertigol.
  • Gall ddechrau gwneud hyn drwy greu ffrwd fuddsoddi ar gyfer cynnwys a gwasanaethau ar-lein

All S4C gymryd rôl galluogi a buddsoddi yn hytrach na chomisiynu?

  • ai comisiynwyr yw’r bobol iawn i wneud penderfyniadau am werth rhywbeth yn oes y rhyngrwyd?
  • Efallai gall S4C ddechrau defnyddio modelau newydd, hyd braich o fuddsoddi mewn prosiectau yn ara bach
  • Nid oes angen ariannu cyfresi hir ar-lein er mwyn llenwi amserlen
  • Mae’n un peth i ddweud y byddant yn hyrwyddo UGC fondigrybwyll, neu cynnyrch di-dal, ar eu gwefan, ond does dim son am geisio buddsoddi yn unrhywbeth i greu’r ‘UGC’ hynny

Sut all S4C newid o fod yn sefydliad gweithredoedd mawr i fod yn sefydliad gweithredoedd bach hefyd?

  • Efallai dim ond £200 sydd ei angen ar brosiect bychan ar-lein i ddechrau. Oes modd datblygu model egino. Buddsoddi’n fach mewn llawer, a buddsoddi rhagor wrth weld llwyddiant.
  • Mae modelau fel hyn yn gwbl ddiarth i S4C ond trwy ddechreuadau bach mae llawer o lwyddiannau’r we yn tyfu.
  • Os oes llwyddiant ar y gweil, yna gall S4C roi hwb drwy ei hysbysebu, a defnyddio’r platfform ‘mawr’ ar gyfer cyflymu’r twf ar-lein

Oes ffyrdd o ryddhau cynnwys ar-lein?

  • Mae angen dechrau trafodaethau ar fyrder i sicrhau bod deunydd Cymraeg yn gallu cael rhyddid a thelerau ffafriol i gael ei ddosbarthu ar-lein
  • Mae angen ail-edrych ar delerau masnach ar gyfer cynnwys ar-lein Cymraeg
  • mae cytundebau TAC/Equity/MU ac ati yn rai a ddylunwyd ar gyfer diwedd yr oes analog. Mae’n hen bryd ail-asesu.
  • Meddwl am sut mae posib rhydhau rhai mathau o gynnyrch ar-lein fel y gall gael ei ail-ddefnyddio. Trwyddedau Creative Commons yn un ffordd.

Sut all S4C ddarparu gofod i arbrofi, methu, archwilio dulliau newydd o gynhyrchu?

  • does gan neb fap ar gyfer gwneud y mwyaf o gyfleoedd a heriau’r cyfryngau fel mae’n sefyll. Rhaid felly creu lle i deimlo’n ffordd a gweld beth sydd yn gweithio yn y Gymraeg

If we want to create new forms of civic value, we need to improve the ability of small groups to try radical things…our best chance for finding good ideas is to have as many groups as possible try as many things as possible.

Clay Shirky

Sut all S4C feddwl tu hwnt i deledu prif-ffrwd gan gadw gafael ar deledu prif-ffrwd?

  • nid displacement o un technoleg/cyfrwng gyda un arall, ond ychwaengu cyfryngau at gyfryngau fydd yn cydweithio mewn ffyrdd cymhleth newydd
  • mae teledu’n dal yn bwysig, ond rhaid gwneud digon o le i’r gweddill anadlu

Oes yna ddulliau cysefin o greu cyfryngau Cymraeg ar y rhyngrwyd?

  • rhaid i ni geisio dod o hyd i beth sydd yn gweithio i ni fel siaradwyr Cymraeg.
  • Mae posibliadau di-rifedi, ond bron dim wedi cael eu harchwilio. Yn rhy aml rydyn ni’n efelychu modelau Eingl-Americanaidd.

Sut all S4C helpu i fagu cynulleidfa ddigidol?

  • yn yr un modd ac yr oedd yn rhaid i S4C adeiladu cynulleidfa Gymraeg ar gyfer ei sianel newydd yn 1982 rhaid adeiladu cynulleidfa ar gyfer deunydd ar-lein yn y Gymraeg

Criticizing present realities is important but insufficient. It can be hard to picture what the future would look like, and so to be making things, as examples of future creative diversity, in the here and now, offers a powerful and tangible form of inspiration to others – and challenges the apparent inevitability of the present.

David Gauntlett

  • mae’r nifer o esiamplau o wasanaethau ar-lein Cymraeg yn brin. Heb esiamplau da, sut mae creu y dilyniant anghenrheidiol, y loop adborth positif?
  • Mae gan S4C, rôl fawr i’w chwarae mewn hyrwyddo eraill sydd yn gwneud gwaith sydd yn cyfateb a’u briff nhw o roi gwasanaeth cyfryngau cyhoeddus Cymraeg
  • Nid gwersi llythrennedd y cyfryngau dwi’n son amdanyn nhw yma ond ceisio datblygu pobol sydd â brwdfrydedd ac egni i drio rhywbeth a’u sbarduno nhw mlaen drwy annogaeth a falle pethau fel cyrsiau technoleg dwys. e.e. http://www.apdyfrig.com/2011/02/17/awydd-gwneud-cwrs-dwys-24-awr-mewn-technoleg-newydd/

Ydyn ni’n gwneud digon er mwyn bod yn rhan o Deledu IP?

  • datblygu apps teledu IP newydd gyda arian masnachol
  • sicrhau lle teledu a rhyngweithio Cymraeg o fewn IPTV a YouView yn benodol

Mae S4C yn ymyrraeth pwrpasol ym marchnad teledu er mwyn bod yn arf ym mharhad yr iaith Gymraeg. Mae’r cyfryngau wedi newid cymaint, oes angen math newydd o ymyrraeth?

  • rhaid deall, er efallai bydd ffigyrau defnyddwyr yn llawer is na theledu i ddechrau, bod ymyrriad ym marchnad cyfryngau ar-lein yn hollbwysig nawr
  • mae cwmniau cynhyrchu Cymraeg ac unigolion o fewn y cwmniau hynny eisoes yn gwneud llawer mwy nac S4C i geisio gwthio gwasanaethau ar-lein, ond yn cael eu dal nôl.

Sut all S4C wneud cyswllt newydd, agosach, a mwy gonest rhwng S4C a’i chynulleidfa?

  • Mae bwlch naturiol rhwng cynulleidfa deledu a’r cynhyrchwyr. Mae’n gyfrwng un i nifer. Nid hawdd bydd newid y math yna o berthynas sefydliadol.
  • Gwell felly gadael hynny, a chanolbwyntio ar geisio neidio dros deledu’n llwyr a chreu gwasanaethau eraill sydd efallai’n gor-gyffwrdd gyda theledu, all leihau’r gagendor
  • I wneud hyn, efallai bod rhaid creu’r gwasanaethau hyn y tu allan i S4C fel serfydliad/sianel yn gyfangwbl.
  • Mae S4C mewn comfort zone o ran darlledu. Rhaid creu ymyrraeth fydd yn eu gorfodi i ddod allan o hyn.

Ydi S4C fel darlledwr yn strwythr addas ar gyfer datblygu ar-lein a dulliau newydd o gyd-greu?

  • mae S4C wedi cael bron i 30 mlynedd i dyfu. Mae wedi gor-dyfu efallai.
  • Nid yw wedi tyfu i wneud mwy nag un peth. Mae wedi tyfu o amgylch un peth: darlledu teledu torfol.
  • Mi fuaswn i’n dadlau nad oes gan S4C (ac nid Awdurdod S4C dwi’n ddweud fan hyn) y gallu o fewn y sefydliad i addasu.
  • Felly byddwn i’n dadlau bod angen creu corff/cwmni bach, o dan yr Awdurdod sydd yn gallu bod yn fodd i weithredu gobeithion a pholisiau an-nheledu cyfrwng Cymraeg.
  • Mae angen i’r chwaer-gorff hwn fod yn fodd o addysgu S4C a gweithio ar draws holl weithgareddau’r sianel a chyrff eraill yn yr un modd.
  • Nid wyf yn credu chwaith bod digon o arbenigedd o fewn y sianel. Does neb yn gyfrifol am strategaeth na chynnwys ar-lein yn benodol. Mae pobol sy’n gweithredu’r elfennau hynny, ond does ganddynt ddim grym, na briff croes-adrannol, seiledig mewn cynnwys.
  • Gweler beth wnaeth y darlledwr Basgeg EITB: ail-asesu pob swydd yn y sianel gan ystryied ar-lein; penodi pennaeth ar gyfer ar-lein

Mae’n rhaid creu partneriaethau – ond pa fath o bartneriaethau a beth fydd eu cost?

  • Mae S4C yn ynys. Mae wedi bod yn ynys ers dros ddegawd. Mae angen i ni nawr zoomio allan a gweld S4C fel archipelago o ynysoedd (fel y bu i ddechrau?).
  • mewn oes ddigidol dyw hi ddim yn gwneud synnwyr i gael arian cyhoeddi digidol gan y Cyngor llyfrau, arian ar gyfer datblygu technoleg gan Fwrdd yr Iaith ac arian adnoddau addysg ar-lein gan adran llywodraeth y cynulliad. Oll ar wahan, a neb yn cydweithio.
  • Onid oes modd ail-asesu crynswth yr arian sydd ar gael ar gyfer deunydd digidol Cymraeg a’i gyd-reoli gyda rhyw ftah o strategaeth rhwng S4C a sefydliadau comisiynu/grantiau/contractio eraill Cymru.
  • Nid hawdd fydd hyn – mae partneru ar brosiectau mor annodd â thynnu dannedd i sefydliadau sydd wedi rhydu yn eu hunfan. Mae’n rhaid dod o hyd i rhyw fath o WD40 sefydliadol. Wn i ddim beth (nac efallai pwy) yw hyn eto, ond mae angen rhywbeth i fod yn buffer pan ddaw sefydliadau hen-sefydledig at ei gilydd.

Felly dyna’r pwyntiau oedd gen i. Diolch i Euros am yr ysgogiad i’w rhoi at ei gilydd ar gyfer ei ddigwyddiad. Roedd yna griw da, ac ro’n i’n meddwl bod y myfyrwyr yn arbennig â syniadau diddorol dros ben.

Dwi ddim yn gwbl bendant fy meddwl am bob peth dwi’n nodi uchod, ond dwi yn meddwl bod nhw’n werth eu trafod. Bydda’n gret clywed ganddoch chi os da chi’n cytuno neu anghytuno gydag unrhywbeth.

Pob hwyl Iestyn, a diolch am yr holl ffish

Mae Iestyn Hughes yn dweud ffarwel ar flog Archif Genedlaethol Sgrin a Sain Cymru, pfizer wrth iddo orffen ei swydd fel rheolwr yr Archif ar ôl ei sefydlu yn 2001.

Dwi jest isio cymryd y cyfle i ddiolch iddo am bob cymorth mae o a’i staff wedi ei rhoi i fi ers i mi ddechrau ymwneud â nhw, sildenafil p’un ai gyda prosiectau personol fel digwyddiadau Pictiwrs, neu waith dydd i ddydd fel prosiect Yn y Ffram. Mae gwybodaeth Iestyn ar y cymhlethdodau sydd ynghlwm â deunydd creadigol cydweithiol cymhleth-ei-hawlfraint fel ffilm a fideo yn ogystal â hanes ffilm ygn Nghymru heb ei ail, a dwi wedi manteisio ar ei gyngor dwn im faint o weithiau. Mae o wedi mynd lot o’r ffordd i helpu i ddileu fy rhagfarnau dechreuol o weld y llyfrgell fel lle braidd yn stiff, llychlyd a diflas. Mae sgyrsiau gyda Iestyn wastad yn profi’r gwrthwyneb.

Dwi’n siwr, o siarad gyda fo’n ddiweddar, taw eu colled nhw fydd o fudd i ni fel ffans ffilmiau Cymraeg a Chymreig, wrth iddo roi ei wybodaeth ar waith ar brosiectau personol. Dwi’n edrych mlaen yn arw i weld be wnaiff o nesa, ac i gyfrannu os galla i.

Felly, diolch am ddatblygu Archif sy’n rhan bwysig o warchod y ffilmiau, recordiau a fideo sydd mor bwysig i ni fel cenedl, ac Archif sydd wastad wedi bod â drws agored i rywun fel fi sydd â brwdfrydedd dros yr etifeddiaeth hwnnw.

Ymlaen!

Umap Cymraeg: the story so far

Umap CymraegUmap Cymraeg, medical the Welsh language version of Umap, patient has been up and running now for about three weeks. I thought it high time that I gave a quick explanation of what it is and who’s behind it in English so that curious non-Welsh speakers could maybe chip in with any comments or questions you have on the service.

I’ve given the full background detail to the project on the Welsh language post so maybe a Google Translation will have to suffice if you want the details, viagra 40mg but in short Luistxo Fernandez a web developer for CodeSyntax in Eibar, in the Basque Country, contacted me to ask if I wanted to collaborate on developing a Welsh language version of their already operational Basque and Catalan tweet aggregators. I was only too happy to oblige seeing as my current job is study towards a PhD looking at online participatory culture and the Welsh language. Serendipity is a wonderful thing.

What does Umap do?

Umap Cymraeg does several things:

How accurate is it?

At present, from rough calculations and mere obvservation it seems that it recognises about 60-65% of Welsh language tweets. Problems arise when tweets are short or where there is a mixture of Welsh and another language. It is however very good at not publishing tweets which aren’t in Welsh, with relatively few English only tweets coming through. I hope that we can improve this rate as we go on but it seems that even this rate is acceptable in providing an overview of the public discussion in Welsh.

Why is Umap needed?

Some may not quite see the point of duplicating content from Twitter, but the aim is to provide a space in which Welsh tweets are seen in context with each other, rather than in a sea of other content. Umap creates a distinct Welsh language space out of a very complex and busy twitter stream.

Apart from the ability to be able to dip in to a monolingual Welsh Twitter, this has several other spinoff advantages:

  • This is he first time that trends amongst Welsh language tweets have been identified. From a mapping perspective alone this is useful, but it can also be harnessed for marketing, discovery, brand /news monitoring and other uses.
  • Umap’s top news/links feed creates a new and unique way of seeing what the conversation is about at any moment in time. No service has previously been able to automatically gauge what is making waves online in the Welsh language. Of course it can also show that little is shared, or that the range of things that are shared in Welsh are limited, but this is great for building a better discussion in the Welsh language. Spot the gaps, and we can then find ways to fill them.
  • Umap can work as a first point of contact for new Twitter users who wish to discover other Welsh speakers. There are now over 1,000 users being followed with the top 50 busiest ranked on a page. This is already being used as a signpost to where the Welsh language conversation is at.
  • Umap can be built upon. All published tweets are archived and searchable. Twitter displays them for a limited time. Umap displays them until there is not enough space for them all. This archive is easily searchable and could be valuable as a research tool or as a corpus of informal Welsh language usage. In future I hope that it will be possible for developers to use this data for secondary applications of all sorts. After all, one of the great things about Twitter is that services like Umap can be built on top of it, allowing for many innovations.

Lastly, I want to point out again that Umap has been developed by Luistxo Fernandez’s team in CodeSyntax, with a little help on the Welsh version from me. If you have an idea about using Umap’s engine for other languages or groups of Twitter users (including English) then please get in touch with them.

As I said above, serendipity is a wonderful thing – Umap Cymraeg tries to make serendipity a wonderful thing that happens more often in the Welsh language.