Skip to content
17/06/2011 / Rhodri ap Dyfrig

#Cyfrwng2011: Dyfodol S4C

12:43 Cwestiynau

  • Ivor Davies: Cymru yn copio pethau Saesnig, hyd yn oed yn ein rhaglenni. Pan rydyn ni’n gwneud rhywbeth sy’n wahanol, rydyn ni’n cael llawer mwy o lwyddiant. e.e cyfres y Tywysogion
  • ID: Protest fawr S4C gynharach eleni ond prin iawn oedd y sylw iddo.
  • ID: bosibl i weithio i gyd-gynhyrchu dramor.
  • Ioan Bellin (NUJ) : cyn toriadau a ddylen ni gael adolgyiad llawn o S4C? Ydyn nhw wir yn credu gallwn ni gael nnibyniaeth a digon o arian ar ol 2015?
  • GLL: bydd  adolygiad gan DCMS yn 2014
  • GLL: sawl adolygiad mewnol wedi bod, ac yn digwydd ar hyn o bryd.
  • GLL: does dim sicrwydd tu hwnt i 2015
  • IG: TAC wedi gofyn ers y dechrau am adolyg llawn allanol
  • IG: angen i S4C “gallio” ynglyn a’r holl adolygiadau mewnol
  • IG: peidiwch a beio cwmniau am wneud rhaglenni sydd yn “copio” ond edrychwch at y briff gan s4c
  • GLL: mae na glamp o gronfa o dalent a chreadigedd yn S4C
  • Rhys Jones: 4 wedi son am rol y cyfryngau newydd, ond ydyn ni tybed yn euog fel cenedl o gael ein swyno gan y cyfryngau newydd, a’n hytrach bod angen i ni ganolbwyntio ar stori?
  • Angharad Mair: ategu pwynt RJ; bwysig ein bod ni’n edrych nol, a ddim yn ail-ysgrfennu’r hanes. Tipyn o’r cyffro a chreadigrwydd wedi dod o gystadleuaeth rhwng BBC ac ITV ar ddechrau S4C,
  • AM: sefydlwyd cwmniau gan bobol oedd yn ITV a BBC. Nid yw creadigrwydd jest yn dod o tu allan i’r bobol sydd wrthi rwan.
  • AM: i nifer o bobol ifanc, mynd mewn i gwmni sy’n cynnig gwaith yw’r ffordd orau o gael ymarfer creadigrwydd. Nid pawb sydd eisiau dechrau cwmni.
  • EP: erbyn 1983 roedd na 50 o gwmniau yn darparu. Dadlau dros amrywiaeth yn y sector. Angen darparu gofod i gwmniau micro ac unigolion gynnig syniadau yn uniongyrchol.
  • IG: un o’r pethau craidd mae TAC yn ceisio sefydlu ydi arian arbennig ar gyfer newydd ddyfodiaid a chwmniau llai. Yn y pen draw y syniad sy’n mynd i yrru’r sianel yn y pen draw.
  • Robert Beveridge (Edinburgh Napier Uni): “themes coming through was a wish to see an independent s4c. Want them to think through the scenarios: Bbc trust might not exist before long. Trustee for Wales finds herself in a conflicted position. Budgetary constraints: possible scenario that bbc gives up Welsh lang b/casting entirely. In that context, would s4c be able to achieve independence?”
  • Gareth (Rondo):  mae peryg edrych nol ar gyfnod dechreuol S4C, am bod llawer mwy o arian yno i gyflenwi llai o oriau. Cwmniau o wahanol meintiau yn rhoi cyfleoedd i syniadau newydd. Peryg cyffredinoli. Peryg anghofio llwyddiant cwmniau yn y sector y tu hwnt i Gymru.
  • G: eisiau gweld gallu s4c i gynnal oriau yn parhau yn y dyfodol. Enghraifft dda oedd darpariaeth Canwr y Byd lle roedd BBC ond yn gallu darparu slot bach, gan olygu colli’r gwobrwyo am nad oedd amser.
  • IG: ymateb i RB – if BBC Wales gave up making Welsh lang progs, would S4C get those funds from the licence fee directly?
  • IG: continually get mixed messages re: what independence means to gov and bbc
  • GLL: eisiau ecosysem sydd yn cynnig plwraliaeth a dewis i’r gwylwyr
  • IG: Examples of cooperation already e.g. Welsh
  • HM: shouldn’t see bbc existing in the future as it does now. Shouldn’t be seen as something fixed.
  • HM: creative ideas today are much more likely to come from users than just from producers
  • HM: new media tech never transform industry, but add to media environment: interactivity and participation is key to the way digital media is transforming the media currently

12:35 HM

  • a lot of the rhetoric re: internet is unlimited access to info
  • but the first causalty of the internet is journalism
  • a serious info deficit to be addressed: not just in politics but a broader cutlural role
  • burgeoning national inst. such as NTW etc, but paradoxically less time to cover them
  • the way that cult. texts are circulating is changing: authority of b/cast orgs is being challenged
  • raises q’s on future of b/cast orgs: media orgs having to let go as they engage with soc media
  • one of defining feature of govs in Wales has been collaborations: although competition bet S4c and bbc, one should also discuss ways of collaborating
  • with the growth of no’s of Welsh speakers lang policies have shifted from emphasis on rural heartland: raises tensions and issues
  • lang and its culture has become more cosmopolitan: has S4C responded to this?
  • Mario Basini has argued that division of language is unhealthy and that bilingual channel might be healthy, not poss in 80s but maybe now
  • accountability to dcms seems an anachronism: little interest in its future
  • seems obv. to HM that WelshGov should have more input
  • Welsh Gov should assume greater control over b/casting, which rasises issues over governance of bbc
  • Welsh Media Commission has been raised as a poss, funding Welsh and Eng in a contestible way.

12:27 IG cwestiwn enfawr. Ddylen ni orfod gofyn y cwestiwn o gwbl o ystyried y frwydr i’w sefydlu?

  • toriadau yn anorfod, gan bod gweddill cymdeithas
  • y ddêl BBC / DCMS yn warthus. Dêl i orfodi gorfodi BBC i gymryd y World Service. “drive by shooting” BBC oedd y targed, saethodd y BBC yn ol ond cafodd S4C ei ddal yn y crossfire
  • Mae yna dal arian ar y bwrdd, ac yn ddigon i gynnig gwasanaeth yn yr iaith Gymraeg. Felly, oes mae dyfodol, ond am ba hyd?
  • Tu hwnt i 2015: angen i sianel fod yn berthnasol a hanfodol
  • 33 o gwmnia yn cyflenwi S4C: TAC yn cynrychioli 30
  • TAC yn cynrychioli cwmniau bach, canolig a mawr ac sy’n barod i ymateb i’r her
  • cryn feirniadaeth o’r polisi S4C am gwmniau mawr – y cwmniau mawr sy’n hyfforddi gweithu y dyfodol – mae nhw’n bwysig hefyd
  • Cymru yn wlad sydd a’i golygon ar Lundain, yr Alban ddim gymaint felly.
  • Angen i S4C ymwneud gyda chynyddu mynediad at ddemocratiaeth (mwyafrif pobol Cymru’n darllen papurau Lloegr)
  • Bryd i Western Mail stopio cyfeirio at S4C fel beleaguered, diffyg gwylwyr etc
  • Angen: sefydlogrwydd, anibyniaeth a 100% o’r arian i fynd i’r sector gynhyrchu
  • Methu derbyn sefyllfa lle mae rhaid negydu cyllideb yn flynyddol post 2015
  • Nid arian y BBC ydyw, ond arian y drwydded.
  • Rhaid peidio anghofio bod S4C a BBC mewn cystaldeuaeth: annibyniaeth ariannol a golyg yn hanfodol
  • “Os lwyddwn ni yn hynny, oes mae dyfodol i S4C”

12:26 EP yr allwedd: sicrhau deilaog cyson a pharhasu gyda’r gynulleidfa. Ond angen i wylwyr, roi o’r neilltu difaterwch ac ymun yn y drafodaeth.

12:19 EP falch bod hwn ddim yn post-mortem

  • cyfle i godi o’r rhigol ac ail-flaenoriaethu ac addasu
  • er ei bod yn hanesydd nid dilyn llwyddiannau blaenorol yn slafaidd ddylai ddigwydd
  • ond, mae rhai gwersi i’w dysgu
  • polisiau diweddar wedi lleihau nifer cwmnioedd – yn erbyn ysbryd y sianel i geisio creu sector annibynol ar ddecrhau’r sianel
  • hyn wedi creu sector anhyblyg
  • [Gallwch chi weld dadl lawn EP yma: http://www.clickonwales.org/2011/06/imagining-a-new-s4c/ Mi wna i  geisio ychwanegu unrhyw sylwadau sydd yn wahanol]

12:11: GLL annodd iawn trafod S4C heb gyd-destun ehangach y byd darlledu

  • chydig o bryder bod pobol dal yn cyfeirio at Mrs Jones Llanrug yng nghyd estun cynulleidfa
  • angen meddwl am wyres Mrs Jones, er bod Mrs Jones dal yn gwylio
  • canran uchel o siaradwyr Cym ddim yn gwylio. O bryder. Ydyn nhw’n gwrando ar Rad Cym, darllen Golwg hefyd? Angen cyrraedd nhw
  • Sut ydan ni’n mesur y gynulleidfa a gwerthfawrogiad a chyfraniad y gwerth i’r genedl?
  • Edrych i’r dyfodol: cwtogiad i £65m yn sylwweddol ond sail y gwaith at 2012+ ydi’r gwylwyr
  • Isio edrych at iaith sydd yn ddealladwy yn syml ac yn addas ar gyfer cartrefi sydd yn gymysg oran iaith
  • Sut mae mesur yr effaith a dy;anwad ar yr iaith? Angen gwaeddi am y llwyddiannau.
  • Dydi iaith Twitter a FB ddim yn iaith Emrys ap Iwan. Angen addasu i hynny.
  • Nifer o ddatblygiadau cyfryngau digidol, fel apps a thwf gwylio ar Clic.
  • Pobol isio cyfrannu nid jest gwylio – y brodorion digidol (gweler gwadiad Suw Charman o’r term hwn: http://charman-anderson.com/2010/03/02/report-digital-natives-a-myth/)
  • Angen i S4C ddeall diwylliant arlein.
  • Nodi bod nhw wedi ffurfio Fforwm Cyfryngau Newydd a clustnodi arian ar gyfer buddsosddi mewn cyfryngau digidol (Gwadiad: dwi ar Fforwm CN S4C)
  • Ceisio gweithio ar fanylion sefyllfa cydweithio BBC a sichau bod y manylion yn iawn o ran y pwyslais ar annibyniaeth.
  • Angen cadw’r hawl i gomisiynu cynnwys heb ymyrraeth o’r tu allan.

12:08 Cyflwyniad gan Ruth McElroy (Prifysgol Morgannwg)

“nid edrych yn ôl ydi’r bwriad. Gofyn yn ôl cyfrol Steve Blanchard a Simon Morley ym 1982 “What’s this channel for?”. Beth fydd ei le yn y tirlun darlledu newydd?

12:07 Ar y panel: Garffild Lloyd Lewis (S4C), Elain Price (Prifysgol Abertawe), Iestyn Garlick (TAC), Hugh McKay (Y Brifysgol Agored)

16/06/2011 / Rhodri ap Dyfrig

Cyfrwng: Media Politics and Media Studies in Small Nations

Dyma rai nodiadau o’r sesiwn uchod (wnai ddiweddaru wrth i fi fynd…):

Devolution and the Media in Scotland

David Hutchinson (Prifysgol Glasgow Caledonian)

Y Wasg

  • pryder am drosglwyddiad cyhoeddiadau gwasanaeth cyhoeddus i’r we yn hytrach na mewn papurau newydd
  • oherwydd standing committee yn Holyrood, penderfynodd MSPs wrthod am y rheswm y byddai’n wael i sector y wasg
  • ond dim pwer i wneud unrhywbeth amdano

Darlledu

  • tebyg i Gymru, ond dadleuon hefyd am opt-outs o’r rhwydwaith, ac a ydyn nhw’n gwneud cyfraniadau i’r rhwydwaith
  • BBC Alba – spend per Gael is double that for S4C
  • Scottish B/cast Commission – ymateb y BBC: “8.6% i ddod o’r Alban” Mark Thomson – canlyniad uniongyrchol o waith yr SBC.
  • SBC – wedi gofyn am sianel ddigidol i’r Alban. Blair Jenkins wedi dweud “If we were starting afresh it would be a no-brainer”
  • Sianel Alban – panel wedi argymell i’r ffi drwydded gael ei top-sleisio i’w
  • Sianel Alban – a ddylai BBC Alba rannu lle sbectrwm?
  • Canlyniadau: Holyrood fwyfwy a diddordeb ar draws y cyfryngau; ond heb arian na grymoedd pa mor ddifrifol ellir cymryd eu barn; arian digonnol oherwydd y grant bloc yn broblem dal i fod
  • mwyafrif SNP yn rhoi pwysau ychwanegol i ddatganoli elfennau o rymoedd dros gyfryngau
  • Hutchinson yn codi amheuon dros gwerth ddatganoli cyfryngau os nad oes arian hefyd.
  • Mi fydd darlledu yn dod yn un o brif faesydd dadl rhwng Holyrood a San Steffan

Media, culture and national reconstruction in stateless nations: the case of Catalonia

Josep Angel Guimera ac Ana Fernandez Viso (Prifysgol Awtonomaidd Barcelona)

  • astudio strwythr a pholisiau cyfathrebu yn Catalonia
  • y wladwriaeth a grym dros telegyfathrebu a rheoleiddio sylfaenol dros gyfryngau
  • Generaltitat yn gyfrfiol dros datblygu a gweithredu rheoliadau sylfaenol ar gyfer y cyfryngau; sinema; diwylliant a iaith Catalaneg; ei gyfryngau cyhoeddus ei hun
  • Ond mae amwyster am y competences hyn = lle ar gyfer dadleuon
  • cyfryngau wedi cymryd rol fawr mewn reconstruction cenedlaethol, a’r llywod. wedi gorfodi’r wladwriaeth i drosglwyddo grymoedd ddarn wrth ddarn

Rhesymau dros geisio gwneud Catalan Communication Space?

Yr 80au

  • Normaleiddio ieithyddol
    • sefydlon nhw eu cyfryngau eu hunain *cyn* iddyn nhw gael y grymoedd wedi eu trosgl. i wneud hynny
  • Adeiladu sffer cyhoeddus i Gatalonia
    • sefydlu CCRTV yn 1983 – rhan o hyn mi wnaethon nhw ddechrau rhoi trwyddedau radio lleol
  • Ymgais i gynyddu hunan-lywodraeth

90au

  • hyrwyddo a thrwyddedu cyfryngau lleol
  • deddf sinema Gatalaneg

00au

  • dechrau prosiect pilot ar ddefnyddio frequencies FM heb ganiatad Sbaen, gan gynnwys ‘trwyddedau prawf’ – gorfodi Sbaen i newid eu polisi trwyddedu a rheoleiddio
  • adeiladu sector gyfryngau preifat Catalaneg
  • wedi dyfarnu Mux digidol i grwp preifat Cat – ceisio creu grwpiau amlgyfrwng Cat
  • mwy o ddeddfau ieithyddol oedd yn effeithio ar gyfryngau (puntCAT, sybsidi,

CCRTV nawr yn gyfrifol am 4 gorsaf radio, 7 sianel deledu, 1 sianel lloeren, 11 gwasanaeth gwe . Catalaneg yn unig.

Cyllideb CCRTV €357.5m yn 2010; €110.7m ym 1989

85% yn sybsidi yn y 6 mlynedd ddiwethaf.

Cyfryngau preifat: sybsidi yn arf polisi allweddol

€107m rhwng 2005-2010

ariannu sianeli teledu, radio, y wasg a gwefannau – lleol a cenedlaethol

Heriau?

toriad 30% i sybsidi cyfryngau preifat

CCRTV yn wynebu toriadau – dim ffigwr

lleihad mewn incwm hysbysebu 20%-30% i’r rhan fwyaf (50% i’r lleol)

Ydi’r system gyfryngau preifat yn gallu bodoli heb sybsidi?

Dadl hefyd am gynaladwyedd darlledu cyhoeddus.

Oes angen paradigm polisi newydd yn Catalonia?

Media Studies in Catalonia: research, publishing … competing?

Enric Castello (Prifysgol Rovira i Virgili)

What is small?

“Population, territory, economy, political history” (Hjort and Petrie, 2007) Cinema in Small Nations

Small is not so much related to the condition but to the context and framing of that nation. One is small in comparison to others.

Marusic and Marusic (1999) wedi trafod lle cyhoeddi o genhedloedd bychain yng nghyd destun cyfrol ymchwil meddygol Croateg.

Wastad penderfyniad ar ba iaith ma rhywun yn ddefnyddio i gyhoeddi. axis arall ar draws hynny sef agoredrwydd diwylliannol (h.y. trafod materion mewn cyd-destun rhyngwladol – “intl journal of…”; “journal cenedlaethol …” neu journal am bynciau cenedlaethol)

National is banalised in the centre vs national is determinant in perihpery (e.g. sub-state)

Universal case studies vs case studies ‘just’ understood in national framework

How do you frame local in an international context? When is focus of study not wide enough to ‘generalise’?

Papers in int. journals rarely mention the national context of their research, when in fact they are rarely international, but transpose a ‘national’ study as universal.

Cynydd mawr mewn niferoedd yn gwneud PhDs astudiaethau cyfyrngau.

Iaith cynnyrch ymchwil: dros 50% yn Catalaneg. Gweddill yn Sbaeneg. Ychydig iawn yn Saesneg. Ymchwilwyr Cat isio cael Catalaneg fel iaith gwybodaeth.

Impact rhyngwladol yn isel o gymharu a lefelau Ewropeaidd fodd bynnag, ond yn gwella.

Cyfnodolion: cyhoeddi abstracts yn Saesneg. Niferoedd yn tyfu.

Un enghraifft: cyfnodolyn yn Saesneg am gyfryngau trwy lygaid Catalaneg: http://www.intellectbooks.co.uk/journals/view-journal,id=162/

Cyd-destun ‘bach’ yn gyfle…

  • arbenigo
  • cymryd perspectif global
  • pwynt dechreuol da i gyfeirio at y gymuned academaidd ryngwladol
  • lle amgen i ganolfannau gwyddonol sefydledig
  • rhaid gadael y Liga Espanola i chwarae y Championship

Sylwadau o’r llawr

Barn y cyhoedd am y system gyfryngau Cat yw bod safon CCRTV yn well na sianelau preifat.

Pam felly sybsideiddio cwmniau preifat? Tyfu sector audiovisual y prif reswm. Nhw wedyn yn gallu bwydo CCRTV.

Trio creu diwydiant cyfryngau preifat sydd yn gallu cystadlu gyda’r cyhoeddus, ond yn parhau i ariannu’r cyhoeddus i lefelau uchel iawn. Trio gweld ar hyn o bryd sut mae datrys y ddau obaith incompatible hyn.

Pwysigrwydd creu’r sffer cyhoeddus yn Cat yn wahanol iawn i’r Alban. Cyd-destun gwleidyddol

Hasn’t been a debate about the nature of the communications sphere in general in Scotlan. More specific cases and often reactive. A lot of discussion still to be had in terms of relationship between possible moves to

 

 

 

15/06/2011 / Rhodri ap Dyfrig

Radio Ceredigion – rhai ymatebion i’r cais i newid fformat

Chwara teg i Ofcom, ma nhw di gwneud cyfieithiad neis o’r ymateb anfonais i atyn nhw yn gwrthwynebu newid fformat Radio Ceredigion.

Diddorol yw darllen nodyn pellach gan Radio Ceredigion yn ychwanegol i’w cais gwreiddiol eto’n ceisio cyfiawnhau eu ‘dwyieithrwydd’ drwy ddweud bod blocio rhaglenni yn Gymraeg a Saesneg ar wahân wedi methu. Iddyn nhw, yr unif ffordd o wasanaethu buddiannau’r di-Gymraeg yn y Sir yw i leihau’r Gymraeg ar yr orsaf i lefel lle nad yw’n ymyrryd a’r Saesneg. Dyna chi olwg wyrdroedig ar gynrychiolaeth leol!

Ar ben hyn, maen nhw’n honni y byddant yn penderfynu ar gynnwys nid ar sail iaith ond ar sail teilyngdod. Yr hen gneuen na glywson ni gan Syr Emyr Jones Parry ond yn ddiweddar iawn ym Mhrifysgol Aberystwyth. Mi wyddon ni’n iawn ble mewn penderfyniadau o ‘deilyngdod’ sut mae grym yr iaith fwyafrifol yn dod mewn i’r hafaliad.

A’r ymateb cryf gan Fwrdd yr Iaith Gymraeg sydd yn cynnwys beirniadaeth o anallu Ofcom i sicrhau gofynion cryfach am ddarpariaeth cyfrwng Cymraeg ar radio masnachol.

2.2
Mae’r Bwrdd ac Ofcom yn cytuno bod ‘cynnal busnes cyhoeddus’ mewn perthynas â gwaith Ofcom yn cynnwys gweithrediad swyddogaeth Ofcom o drwyddedu darlledwyr radio. Mae’r Bwrdd o’r farn ei bod yn briodol ac yn rhesymol ymarferol i Ofcom sicrhau, wrth weithredu’r swyddogaeth hon, bod darparwyr radio yng Nghymru yn cynnig darpariaeth Gymraeg mewn achosion priodol.

2.3
Mae Adran 314(7) Deddf Cyfathrebiadau 2003 (DC 2003) yn diffinio ‘deunydd lleol’ y mae gofyn i ddarlledwyr radio ei gynnig. Er na chyfeirir yn benodol at iaith credwn y gellir dehongli’r diffiniad a gynigir i gynnwys deunydd yn yr iaith Gymraeg.

Os felly, mae’r pŵer gan Ofcom dan Adran 314 DC 2003 i sicrhau bod gwasanaethau lleol yn cynnwys deunydd Cymraeg, lle bo Ofcom yn ystyried hynny’n briodol. Gallai Ofcom ddefnyddio’i bŵer dan Adran 314(2) DC 2003 i ddiwygio’i ganllawiau ar ddeunydd lleol, fel y gellir penderfynu a yw trwyddedai yn cyflawni dyletswyddau o ran iaith o fewn trwydded.

2.4
Hyd yn oed os nad yw Ofcom, fel mater o bolisi, yn dymuno dehongli Adran 314(7) DC 2003 i gynnwys deunydd Cymraeg na diwygio’i ganllawiau ar ddeunydd lleol i gynnwys deunydd Cymraeg, credwn y gallai, fel nodir uchod, ddefnyddio’i bwerau eang dan Adran 87 DD 1990 i gynnwys amodau i ddarparu yn y Gymraeg o fewn trwyddedau darlledwyr radio, ble ystyrir hynny’n briodol.

Ymateb llawn Bwrdd yr Iaith Gymraeg

Mae system fethedig trwyddedu masnachol Ofcom wedi gwanychu a gwanychu o ran beth yw ystyr darpariaeth leol ac o ran cynrychioli diwylliant a iaith lleol. Mae’r gwanychiad hwn wedi creu aneglurder yn yr hyn sydd i’w ddisgwyl gan orsafoedd o Ofcom a’r hyn gall y cyhoedd ddisgwyl o orsafoedd. Yn ei dro mae hyn wedi golygu bod y llinellau ffawt wedi agor rhwng dyheadau masnachol a dyheadau cymunedol.

Mae hi’n hen bryd i Ofcom sortio’r llanast ma. Ac os na all Ofcom wneud hynny am na allant wneud yn wahanol i weddill Prydain, yna datganoler yr holl bwerau dros drwyddedu radio i Gymru.

09/06/2011 / Rhodri ap Dyfrig

Mercator Workshop June 2011 – my phd work in progress presentation

Ddoe mi fues i’n cymryd rhan mewn gweithdy a drefnwyd gan Sefydliad Mercator oedd yn edrych ar yr ymchwil gyfredol ym maes cyfryngau ieithoedd lleiafrifol. Mi roddias gyflwyniad byr ar fy ngwaith i geisio rhoi golwg fras ar lle ydw i yn y broses. Roeddwn yn cyflwyno yn Gymraeg ond gyda gwybodaeth gefnogol ar y sgrin yn Saesneg (roedd y mynychwyr di-Gymraeg yn cael cyfieithiad ar y pryd hefyd). Dyma’r cyflwyniad gyda rhai nodiadau ychwanegol:

* * * * * * * * * * * *

Yesterday I took part in a workshop organised by the Mercator Institute which looked at the current research in the field of minority language media. I gave a short and rough presentation on where I am currently with my phd, 10 months in. I spoke in Welsh but with English supporting visual material, for the ease of those having simultaneous translation. Here’s the presentation with a few extra notes:

06/06/2011 / Rhodri ap Dyfrig

Theatr Felinfach Conference ‘Imaginging a New S4C’ (translated post)

A few people who don’t understand Welsh mentioned that they would like to read the take I had on a new S4C, so here’s a rough translation. A bit later than the original post sorry, but even with translation help, these things take time to do.

[Grammatical Health Warning: this blog post was translated from this original Welsh language post using Google Translate as a tool to speed up the process. Subsequently, some of the phrasing and expressions may be a bit wonky. I hope that the wonkiness doesn't affect the communication of the ideas too much.]

Saturday before last I went to Theatr Felinfach after being invited to give some ideas about the future of S4C in the digital context. I did not want to be so bold as to offer a full manifesto but rather to raise questions that could feed into further discussion. The article written by Euros on Click on Wales notes that I focus on the idea that more young people use social networks than television, but I felt that my message was a little different. I thought it was best to publish what I said anyway, in case there was some wider value to it. I’d be delighted to hear any comments.

Set a few challenges, raise some questions

I’m not trying to offer solutions to the business of producing television programs. There are plenty of other people who have long experience of the industry that can do that so much better. But I want to set some challenges or raise some questions of the Welsh broadcast system from the perspective of the enormous changes to every aspect of our lives brought about by the advent of the internet , and especially the way it has disrupted media business models as they had been developed up until the turn of the last century.

Online media is an integral part of the media landscape today. This is not the for the Welsh and particularly Welsh language media. Yet. How can we change that?

  • Welsh developments in the field has been hampered until now
  • there is institutional inertia across all Welsh language media providers (and arguably English language media providers in Wales)
  • not enough is being done to streamline arrangements so that it can adapt to the needs of digital media and the audience that is ready for it

Do we need more TV companies or a stronger digital sector?

  • the digital media sector is very weak, and exists mainly as poorly funded wings of companies whose main focus is other media/creative industries
  • S4C has a role in growing the digital media sector
  • if we want a dynamic media we have to develop companies that can adapt to produce for online

Do we need a comprehensive S4C.com or S4C as a digital brand across the internet and an investor in others?

  • trying to create one Welsh-language portal is a folly. Trying to compete as a homepage with the force of the BBC is impossible.
  • Better to try to spread the S4C brand across the web and across where audiences gather. Working diagonally rather than vertically.
  • Can begin to do this by creating a steady stream of investment for content and services online

Can S4C take the role of enabling and investment rather than commissioning?

  • are commissioners the right people to make decisions about the value of certain types of media in the age of the internet?
  • Perhaps S4C can begin using new arm’s length models to invest in projects slowly
  • There is no need to fund long online series to fill a schedule. Series can be developed incrementally and at their own pace.
  • It’s one thing to say they will promote the dreaded UGC, or unpaid content, on their website, but there’s no mention of trying to invest in anyone or any structures to help create that UGC

How can an organization like S4C change from one of grand actions to being an organization of small actions as well?

  • Maybe only 200 pounds is needed to start a small project online. Is it possible to develop a model to germinate media. Investing small, and invest more when they see success?
  • Models like this are totally alien to S4C but many of the successes of the web have grown from small beginnings.
  • If a success is on the cards, then broadcast platforms can boost it through harnessing broadcasts ability to speed up attention

Are there are ways of freeing up online content?

  • There is an urgent need to begin negotiations to ensure that Welsh material can have the freedom and conditions favorable to be distributed on-line
  • There is a need to re-examine the terms of trade for online content in Welsh
  • TAC / Equity / MU etc agreements were designed for the end of the analogue age. They are long overdue a re-assessment.
  • Thinking about how it is possible free up certain types of products online so that it can be re-used. Creative Commons licenses is one possibility. A new balance between fair royalties and the freedom to create, remix and share is essential.

How Can S4C provide a space to experiment, fail, explore new methods of production?

  • no one has a map for making the most of opportunities and challenges of media as it stands. We must therefore create a space in which to feel our way and see what works in Welsh

If we want to create new forms of civic value, we need to improve the ability of small groups to try radical things…our best chance for finding good ideas is to have as many groups as possible try as many things as possible.

Clay Shirky

How can S4C think beyond mainstream television whilst continuing to produce mainstream television?

  • not the displacemen of one technology / medium with another, but adding media upon media that will work together in new and complex ways
  • linear TV is still vitally important, but we must make enough space for the rest to breathe and develop

Is there a prime means of creating a Welsh media on the internet?

  • we must try to find what works for us as Welsh speakers.
  • The possibilities are endless, but almost nothing had been examined. Too often we simulate the Anglo-American models.

How can digital S4C help build an audience?

  • in the same way that S4C had to build a Welsh language audience for its new channel in 1982, we must build an audience for online material in Welsh

Criticizing present realities is important but insufficient. It can be hard to picture what the future would look like, and so to be making things, as examples of future creative diversity, in the here and now, offers a powerful and tangible form of inspiration to others – and challenges the apparent inevitability of the present.

David Gauntlett

  • the number of examples of online services in Welsh is limited. Without good examples, how to create the necessary continuity, the positive feedback loop?
  • S4C has a big role to play in promoting others who do work that matches their brief of providing Welsh public service media
  • I’m not talking of media literacy lessons here but trying to develop people with enthusiasm and energy to try something and drive them forward through encouragement and perhaps developmental innovations such as intensive technology courses. eg http://www.apdyfrig.com/2011/02/17/awydd-gwneud-cwrs-dwys-24-awr-mewn-technoleg-newydd/

Are we doing enough to be part of IPTV?

  • develop apps with new IPTV commercial funding
  • secure the place of Welsh television and interactivity within  IPTV, specifically with YouView

S4C is a purposeful intervention in the television market in order to be a tool in the survival of the Welsh language. The media has changed so much, you need a new kind of interference?

  • it must be understood that although figures may be much lower than television users at present, that intervention in the online media market is crucial now
  • Welsh production companies and individuals within those companies already doing much more than S4C to try to push online services, but are held back.

How can S4C create a closer, more honest connection between itself and its audience/users?

  • A natural gap has existed between the television audience and producers in the one to many model. It will not be easy to change this type of organizational relationship.
  • So it may be better to leave it and focus entirely on trying to jump over television to the creation of other services that may overlap with TV, and that can reduce that gap
  • In order to do this, you might have to create these services outside of S4C as an institution / channel altogether.
  • S4C is in a comfort zone in terms of broadcasting. Intervention must be created that will force them to come out of this.

Is S4C as a broadcaster a suitable structure for online media and new methods of co-creation?

  • S4C has had almost 30 years to grow. It has perhaps over-grown as an institution (not in terms of content, I hasten to add).
  • It has not grown to do more than one thing. It has grown up around one thing: mass television broadcasting.
  • I would argue that S4C (and not the S4C Authority) does not have the ability within the organization to adapt.
  • So I would argue that there exists a need to create a small body / company, under the Authority who can be a means to implement policies and aspirations that are non-televisual in nature .
  • This sister body needs to be a way of educating S4C and work across all of the channel’s activities and other bodies in the same way.
  • I do not think either that there is sufficient expertise within the channel. Nobody is responsible for strategy or online content in particular. There are people who operate those elements, but they have no power, no cross-departmental brief, with a basis in content.
  • Take a look what  ​​the Basque broadcaster EITB did : re-assessing every post in the channel in order to incorporate online; appoint a head of dept.  for online

It must create partnerships – but what kind of partnerships and what will they cost?

  • S4C is and island. It has been an island for over a decade. We need to zoom out and see S4C as an archipelago of islands (as it was to start?).
  • in a digital age it does not make sense to have digital publishing funds issued by the Council books, funding for technology development by the Language Board and funding resources online education by the assembly government department. All apart, and none cooperating.
  • Is there a way to re-assess the gross funds available for digital material in Welsh and to co-manage it with a strategy between S4C and other Welsh commissioning / grant-giving / contracting institutions.
  • This is not easy – partnering on projects is sometimes  as difficult as pulling teeth to organizations that have rusted to the ground. It must find some sort of institutional WD40. I don’t know what (or maybe who) that is yet, but we need something to be a buffer when well-established institutions come head to head to cooperate.

So those were the points I made. Thanks to Eurosfor the impetus to put them together for an event. There was a good crowd, and I thought that the students there had  very interesting ideas.

I’m not absolutely certain about the validity of all of the above points, but I think they are worth discussing, and hope they can instigate discussion. It would be great to hear your comments, if you agree or disagree with anything.

 

03/06/2011 / Rhodri ap Dyfrig

Yr Urdd mewn lluniau o Twitter (prawf)

O’n i jest isio gweld sut oedd rhai o nodweddion Storify yn gweithio ar flog WordPress, felly dyma chi go arni.

24/05/2011 / Rhodri ap Dyfrig

Comparing minority languages and lesser used languages on the internet

I’m currently reading Minority Languages on the Internet: Promoting the regional languages of Spain by Peter Gerrand. It’s one of the only books that focuses primarily on the minority language on the internet from a language planning perspective rather than a more descriptive linguistic approach. His main focus is the policies implemented by the Basque, Catalan and Galician autonomous communities to promote and sustain their languages on the internet.

I just wanted to quote a thought provoking paragraph from the conclusion of  his chapter outlining the role of minority language in an Internet dominated by English:

On the internet, the challenges for minority languages are the same as for the lesser-used national languages such as Dutch, Czech and Norwegian: how to enhance their prestige, and avoid domain loss. Language prestige cannot be achieved without language visibility. And so it is in the interests of linguistic survival to ensure a growing amount of communication in that language on the Internet, and to ensure that the language’s online resources are not ignored by the Internet’s search tools and addressing scheme. (Gerrand, 2007:45)

What this suggests to me and my current work, and this is something that I’ve been thinking about already especially in relation to French and their relationship with English on the internet, is that comparisons of Welsh and Norwegian, Danish or Dutch could provide many interesting insights in terms of approaches to language issues and planning on the internet, particularly from the perspective of media and participation. After all, Norwegian and Dutch internauts have the same ‘internet diglossia’ problem as Welsh speakers have. You could argue that we are all diglossic with English on the internet, even though the internet now has become much more multilingual. Some would say that there are parallel internets and that the walls between the languages are too high to be  able to use the diglossia analogy. Whatever the description, the Norwegians and the Dutch alike are having to think about how their language can have an even playing field in a globalised media environment.

23/05/2011 / Rhodri ap Dyfrig

Wikipedia, iaith a lefelau cydweithio/cyfranogiad

Wrth edrych am y ffigyrau cyfredol am niferoedd defnyddwyr Wicipedia (neu Wikipedia Cymraeg), meddyliais y byddai’n werth jest rhoi snapshot yn cymharu sawl iaith sy’n leiafrifol, rhanbarthol neu ddim yn iaith gwladwriaeth (gan gynnwys Esperanto am laff!). Dyma’r tabl ryff:

wikipedia

 

Maent wedi eu trefnu yn ôl y golofn ‘depth’. Mae Wikipedia wedi creu fformiwla ‘depth’ er mwyn ceisio deall gwerth cymharol gwahanol Wikipediau. Mae’n asesu gwerth Wikipediaiddd, sef dyfnder y cydweithio/cyfranogiad, yn hytrach nac unrhyw werth academaidd (rhagor ar Wikipedia article depth – Meta).

Dyma’r tabl eto wedi ei drefnu yn ôl nifer erthyglau:

 

wikipedsdfseger

 

Ro’n i’n chwilfrydig i weld lle roedd y Wikipedia Cymraeg yn sefyll o ran gwerth y cyfraniadau ochr yn ochr â ieithoedd lleiafrifol eraill. Fel rhyw fath o ffon fesur dyma ‘ddyfnder’ rhai Wikipedias eraill: Saesneg: 603; Ffrangeg: 143; Iseldireg: 31; Pwyleg: 13.

Un cwestiwn dwi’n meddwl amdano heddiw ydi beth ydi’r gwahaniaeth rhwng iaith ar y rhyngrwyd sydd â diglossia gyda Saesneg, a iaith sydd gyda diglossia gyda iaith arall; ac i ba raddau mae hyn yn effeithio ar lefel a natur y cydweithio/cyfranogiad. Fy rhagdybiad oedd bod Saesneg yn parhau yn iaith ddominyddol ar y rhyngrwyd, a bod siaradwyr Cymraeg a Gwyddeleg, dyweder, yn llai tebygol o ddefnyddio’r rhyngrwyd yn eu hiaith na siaradwyr Basgeg neu Galisieg. Wrth gwrs mae hyni gyd yn gor symleiddio’n llwyr, ond mae’n ddiddorol gweld beth yw’r lefel cyfranogiad.

Mae gan y Basgwyr dros ddwy waith yn fwy o ddefnyddwyr bwyiog na’r Gymraeg, ond eto, mae ‘dyfnder’ y cyfraniadau yn llai. Fodd bynnag gan bod y nifer o ddelweddau yn y Wikipedia Basgeg yn y tabl yn 1, sydd yn methu bod yn gywir, dwi’n amau bod eu ffigwr ‘dyfnder’ wedyn yn anghywir hefyd.

O bosib, gellid tynnu o hyn bod rhyw fantais yn dod i’r amlwg i ieithoedd sydd â diglossia gyda Saesneg yn achos Wikipedia. Am eu bod yn rhannu iaith gyda’r iaith fwyaf ar Wikipedia yn gyffredinol (a’r iaith weinyddol ar lefel uchaf Wikipedia), mae ychydig o’r bywiogrwydd hynny yn tollti drosodd i’r ieithoedd hynny. Bosib bod y gymuned Wikipedia ym Mhrydain, Iwerddon a’r UDA yn gryfach o ganlyniad i’r ffaith bod y Saesneg dal yn dominyddu’r wefan. Wn i ddim os yw hyn yn cyfri fel effaith bositif i diglossia gyda Saesneg am unwaith! Mae’n dibynnu os taw ‘gwerth’ neu ‘nifer’ yw eich meini prawf chi wrth gwrs. O bosib bod mwy o angen (efallai oherwydd diffyg adnoddau eraill) am nifer mwy o erthyglau mewn un iaith na’r llall hefyd.

Efallai hefyd bod y tebygolrwydd o gael erthygl gyfatebol, well a mwy trwyadl, yn Saesneg yn golygu bod llai o gynhyrchu erthgylau stwbyn, a rhoi mwy o gig ar erthyglau. Mi allai wrth gwrs, fod o ganlyniad i dîm golygyddol mwy bywiog hefyd (mae Wikipedia Cymraeg yn ail o ran niferoedd Admins, i’r Gatalaneg), ond mae’r enghraifft Wyddelig yn awgrymu nad yw hyn yn wir.

Dyna rai sylwadau sydyn, off the cuff. Faswn i’n hapus i glywed unrhyw sylwadau pellach, yn arbennig o ran y math o lefel cyfranogiad mae rhywun am ei gael mewn gwahanol ieithoedd neu sefyllfaoedd diglossaidd.

12/04/2011 / Rhodri ap Dyfrig

Influence Networks: mapio’r berthynas rhwng sefydliadau a phobol

Influence Networks: The six degrees of investigative journalism » OWNI.eu, News, Augmented.

Dwi’n gynyddol impresd efo be mae’r rhwydwaith newyddiadurol  Ffrengig Owni yn ei wneud. Eu prosiect diweddaraf yw lansiad app ar gyfer newyddiadurwyr, NGOs ac ymgyrchwyr i helpu i wneud dadansoddiad o rwydweithiau.

Mae Influence Networks yn galluogi defnyddwyr i ychwanegu pobol a sefydliadau at y gronfa ddata, gan nodi eu perthynas a’u gilydd, yn ogystal â nodi beth yw lefel gwirionedd y berthynas yna (h.y. ai dim ond sibrydion o berthynas neu ydi’r berthynas yn hysbys ac wedi ei gadarnhau).

Mi alla i wedl defnydd o hwn ar gyfer mapio gweithgareddau’r Cynulliad a gwneud y gwaith o geisio deall pwy sy’n gwneud beth yn ychydig mwy eglur.

Dyma eglurhad o sut gallai gael ei ddefnyddio ar gyfer torfoli ymchwiliad:

Influence Networks’ aim is to allow any journalist or citizen to call for a collaborative investigation on a given topic. Let’s say you want to check on all contractors in the US military. You could do that by hand (very time consuming) or ask for contributions that you then check by hand (again, a very long process).

With Influence Networks, all data is collaboratively validated and managed on a machine-readable format. That means that data can be linked with other relevant repositories and speak for itself. A search between “US government” and “military contractors” could reveal who might have a conflict of interest when going to war, for instance. Remember in late 2001, when KBR, a Halliburton subsidiary, was granted a 10-year contract wherever US troops went? A network analysis tool at the time might have made the ties between KBR and vice-president Cheney clearer.

Enghraifft ddiddorol o dorfoli dwi’n meddwl a mae wastad yn braf gweld arloesedd o’r fath yn deillio o’r tu allan i’r UDA.

03/04/2011 / Rhodri ap Dyfrig

Cyflwyniad ‘Cymanfa Ddychmygu S4C Newydd’, Theatr Felinfach

Ddydd Sadwrn cyn diwethaf bûm i yn Theatr Felinfach ar ol cael gwahoddiad i roi rhai syniadau am ddyfodol S4C yn y cyd-destun digidol. Doeddwn i ddim am fod mor hy a chynnig maniffesto cyflawn ond codi cwestiynau a allai fwydo mewn i drafodaeth bellach. Mae’r erthygl Euros yn Click on Wales yn nodi bod pwyslais gen i ar fod pobol ifanc yn defnyddio mwy ar rwydweithiau cymdeithasol na theledu, ond roedd fy neges yn wahanol i hynny o’n i’n teimlo. O’n i’n meddwl ei bod hi’n werth i fi gyhoeddi beth ddwedes i beth bynnag, rhag ofn bod gwerth ehangach iddo. Byddwn i’n falch iawn o glywed unrhyw sylwadau.

[Gol: anghofies i nodi bod Bryn Salisbury wedi ysgrifennu cofnod ei hun ar rai o'r un themâu felly dwi'n annog chi i fynd draw i'w ddarllen hefyd os am berspectif arall.]

Cymanfa S4C

Gosod ambell her, codi ambell gwestiwn

Dwi ddim am geisio cynnig atebion i’r busnes o gynhyrchu rhaglenni teledu. Mae digon o bobol eraill sydd â phrofiad hir o’r diwydiant all wneud hynny’n llawer gwell. Ond hoffwn i osod ambell her neu gwestiwn i’r gyfundrefn ddarlledu Gymraeg o berspectif y newidiadau aruthrol sydd wedi dod yn sgil dyfodiad y rhyngrwyd i bob agwedd o’n bywydau, a’n arbennig y ffordd mae wedi tarfu ar bob model busnes cyfryngau a ddatblygwyd hyd troad y ganrif ddwetha.

Mae’r cyfryngau ar-lein yn rhan annatod o ddarlun cyfryngau heddiw. Dydyn nhw ddim felly yn y Gymraeg. Eto. Sut allwn ni newid hynny?

  • mae datblygiadau Cymraeg yn y maes wedi cael eu llesteirio hyd yn hyn
  • mae yna inertia sefydliadol ar draws holl ddarparwyr cyfryngau Cymru
  • nid oes digon yn cael ei wneud i ystwytho trefniannau fel bod modd addasu i anghenion cyfryngau digidol a’r gynulleidfa sydd yn barod amdano

Ai rhagor o gwmniau teledu sydd eu hangen neu sector ddigidol gryfach?

  • mae’r sector cyfryngau digidol yn wan iawn yma
  • rol gan S4C i dyfu’r sector hwnnw
  • os ydyn ni am gael cyfryngau deinamig yn mae’n rhaid i ni ddatblygu cwmniau sy’n gallu addasu i gynhyrchu ar gyfer ar-lein

Ai S4C.com cynhwysfawr sydd ei angen neu S4C fel brand digidol ar draws y rhyngrwyd abuddsoddwr mewn eraill?

  • mae ceisio cael un porth i gynnwys Cymraeg yn ffolineb. Mae ceisio cystadlu am fod yn hafan gartref gyda grym y BBC yn amhosib.
  • Gwell ceisio lledaenu brand S4C ar draws y we ac ar draws lle mae cynulleidfaoedd yn ymgynnull. Gweithio lletraws yn hytrach na fertigol.
  • Gall ddechrau gwneud hyn drwy greu ffrwd fuddsoddi ar gyfer cynnwys a gwasanaethau ar-lein

All S4C gymryd rôl galluogi a buddsoddi yn hytrach na chomisiynu?

  • ai comisiynwyr yw’r bobol iawn i wneud penderfyniadau am werth rhywbeth yn oes y rhyngrwyd?
  • Efallai gall S4C ddechrau defnyddio modelau newydd, hyd braich o fuddsoddi mewn prosiectau yn ara bach
  • Nid oes angen ariannu cyfresi hir ar-lein er mwyn llenwi amserlen
  • Mae’n un peth i ddweud y byddant yn hyrwyddo UGC fondigrybwyll, neu cynnyrch di-dal, ar eu gwefan, ond does dim son am geisio buddsoddi yn unrhywbeth i greu’r ‘UGC’ hynny

Sut all S4C newid o fod yn sefydliad gweithredoedd mawr i fod yn sefydliad gweithredoedd bach hefyd?

  • Efallai dim ond £200 sydd ei angen ar brosiect bychan ar-lein i ddechrau. Oes modd datblygu model egino. Buddsoddi’n fach mewn llawer, a buddsoddi rhagor wrth weld llwyddiant.
  • Mae modelau fel hyn yn gwbl ddiarth i S4C ond trwy ddechreuadau bach mae llawer o lwyddiannau’r we yn tyfu.
  • Os oes llwyddiant ar y gweil, yna gall S4C roi hwb drwy ei hysbysebu, a defnyddio’r platfform ‘mawr’ ar gyfer cyflymu’r twf ar-lein

Oes ffyrdd o ryddhau cynnwys ar-lein?

  • Mae angen dechrau trafodaethau ar fyrder i sicrhau bod deunydd Cymraeg yn gallu cael rhyddid a thelerau ffafriol i gael ei ddosbarthu ar-lein
  • Mae angen ail-edrych ar delerau masnach ar gyfer cynnwys ar-lein Cymraeg
  • mae cytundebau TAC/Equity/MU ac ati yn rai a ddylunwyd ar gyfer diwedd yr oes analog. Mae’n hen bryd ail-asesu.
  • Meddwl am sut mae posib rhydhau rhai mathau o gynnyrch ar-lein fel y gall gael ei ail-ddefnyddio. Trwyddedau Creative Commons yn un ffordd.

Sut all S4C ddarparu gofod i arbrofi, methu, archwilio dulliau newydd o gynhyrchu?

  • does gan neb fap ar gyfer gwneud y mwyaf o gyfleoedd a heriau’r cyfryngau fel mae’n sefyll. Rhaid felly creu lle i deimlo’n ffordd a gweld beth sydd yn gweithio yn y Gymraeg

If we want to create new forms of civic value, we need to improve the ability of small groups to try radical things…our best chance for finding good ideas is to have as many groups as possible try as many things as possible.

Clay Shirky

Sut all S4C feddwl tu hwnt i deledu prif-ffrwd gan gadw gafael ar deledu prif-ffrwd?

  • nid displacement o un technoleg/cyfrwng gyda un arall, ond ychwaengu cyfryngau at gyfryngau fydd yn cydweithio mewn ffyrdd cymhleth newydd
  • mae teledu’n dal yn bwysig, ond rhaid gwneud digon o le i’r gweddill anadlu

Oes yna ddulliau cysefin o greu cyfryngau Cymraeg ar y rhyngrwyd?

  • rhaid i ni geisio dod o hyd i beth sydd yn gweithio i ni fel siaradwyr Cymraeg.
  • Mae posibliadau di-rifedi, ond bron dim wedi cael eu harchwilio. Yn rhy aml rydyn ni’n efelychu modelau Eingl-Americanaidd.

Sut all S4C helpu i fagu cynulleidfa ddigidol?

  • yn yr un modd ac yr oedd yn rhaid i S4C adeiladu cynulleidfa Gymraeg ar gyfer ei sianel newydd yn 1982 rhaid adeiladu cynulleidfa ar gyfer deunydd ar-lein yn y Gymraeg

Criticizing present realities is important but insufficient. It can be hard to picture what the future would look like, and so to be making things, as examples of future creative diversity, in the here and now, offers a powerful and tangible form of inspiration to others – and challenges the apparent inevitability of the present.

David Gauntlett

  • mae’r nifer o esiamplau o wasanaethau ar-lein Cymraeg yn brin. Heb esiamplau da, sut mae creu y dilyniant anghenrheidiol, y loop adborth positif?
  • Mae gan S4C, rôl fawr i’w chwarae mewn hyrwyddo eraill sydd yn gwneud gwaith sydd yn cyfateb a’u briff nhw o roi gwasanaeth cyfryngau cyhoeddus Cymraeg
  • Nid gwersi llythrennedd y cyfryngau dwi’n son amdanyn nhw yma ond ceisio datblygu pobol sydd â brwdfrydedd ac egni i drio rhywbeth a’u sbarduno nhw mlaen drwy annogaeth a falle pethau fel cyrsiau technoleg dwys. e.e. http://www.apdyfrig.com/2011/02/17/awydd-gwneud-cwrs-dwys-24-awr-mewn-technoleg-newydd/

Ydyn ni’n gwneud digon er mwyn bod yn rhan o Deledu IP?

  • datblygu apps teledu IP newydd gyda arian masnachol
  • sicrhau lle teledu a rhyngweithio Cymraeg o fewn IPTV a YouView yn benodol

Mae S4C yn ymyrraeth pwrpasol ym marchnad teledu er mwyn bod yn arf ym mharhad yr iaith Gymraeg. Mae’r cyfryngau wedi newid cymaint, oes angen math newydd o ymyrraeth?

  • rhaid deall, er efallai bydd ffigyrau defnyddwyr yn llawer is na theledu i ddechrau, bod ymyrriad ym marchnad cyfryngau ar-lein yn hollbwysig nawr
  • mae cwmniau cynhyrchu Cymraeg ac unigolion o fewn y cwmniau hynny eisoes yn gwneud llawer mwy nac S4C i geisio gwthio gwasanaethau ar-lein, ond yn cael eu dal nôl.

Sut all S4C wneud cyswllt newydd, agosach, a mwy gonest rhwng S4C a’i chynulleidfa?

  • Mae bwlch naturiol rhwng cynulleidfa deledu a’r cynhyrchwyr. Mae’n gyfrwng un i nifer. Nid hawdd bydd newid y math yna o berthynas sefydliadol.
  • Gwell felly gadael hynny, a chanolbwyntio ar geisio neidio dros deledu’n llwyr a chreu gwasanaethau eraill sydd efallai’n gor-gyffwrdd gyda theledu, all leihau’r gagendor
  • I wneud hyn, efallai bod rhaid creu’r gwasanaethau hyn y tu allan i S4C fel serfydliad/sianel yn gyfangwbl.
  • Mae S4C mewn comfort zone o ran darlledu. Rhaid creu ymyrraeth fydd yn eu gorfodi i ddod allan o hyn.

Ydi S4C fel darlledwr yn strwythr addas ar gyfer datblygu ar-lein a dulliau newydd o gyd-greu?

  • mae S4C wedi cael bron i 30 mlynedd i dyfu. Mae wedi gor-dyfu efallai.
  • Nid yw wedi tyfu i wneud mwy nag un peth. Mae wedi tyfu o amgylch un peth: darlledu teledu torfol.
  • Mi fuaswn i’n dadlau nad oes gan S4C (ac nid Awdurdod S4C dwi’n ddweud fan hyn) y gallu o fewn y sefydliad i addasu.
  • Felly byddwn i’n dadlau bod angen creu corff/cwmni bach, o dan yr Awdurdod sydd yn gallu bod yn fodd i weithredu gobeithion a pholisiau an-nheledu cyfrwng Cymraeg.
  • Mae angen i’r chwaer-gorff hwn fod yn fodd o addysgu S4C a gweithio ar draws holl weithgareddau’r sianel a chyrff eraill yn yr un modd.
  • Nid wyf yn credu chwaith bod digon o arbenigedd o fewn y sianel. Does neb yn gyfrifol am strategaeth na chynnwys ar-lein yn benodol. Mae pobol sy’n gweithredu’r elfennau hynny, ond does ganddynt ddim grym, na briff croes-adrannol, seiledig mewn cynnwys.
  • Gweler beth wnaeth y darlledwr Basgeg EITB: ail-asesu pob swydd yn y sianel gan ystryied ar-lein; penodi pennaeth ar gyfer ar-lein

Mae’n rhaid creu partneriaethau – ond pa fath o bartneriaethau a beth fydd eu cost?

  • Mae S4C yn ynys. Mae wedi bod yn ynys ers dros ddegawd. Mae angen i ni nawr zoomio allan a gweld S4C fel archipelago o ynysoedd (fel y bu i ddechrau?).
  • mewn oes ddigidol dyw hi ddim yn gwneud synnwyr i gael arian cyhoeddi digidol gan y Cyngor llyfrau, arian ar gyfer datblygu technoleg gan Fwrdd yr Iaith ac arian adnoddau addysg ar-lein gan adran llywodraeth y cynulliad. Oll ar wahan, a neb yn cydweithio.
  • Onid oes modd ail-asesu crynswth yr arian sydd ar gael ar gyfer deunydd digidol Cymraeg a’i gyd-reoli gyda rhyw ftah o strategaeth rhwng S4C a sefydliadau comisiynu/grantiau/contractio eraill Cymru.
  • Nid hawdd fydd hyn – mae partneru ar brosiectau mor annodd â thynnu dannedd i sefydliadau sydd wedi rhydu yn eu hunfan. Mae’n rhaid dod o hyd i rhyw fath o WD40 sefydliadol. Wn i ddim beth (nac efallai pwy) yw hyn eto, ond mae angen rhywbeth i fod yn buffer pan ddaw sefydliadau hen-sefydledig at ei gilydd.

Felly dyna’r pwyntiau oedd gen i. Diolch i Euros am yr ysgogiad i’w rhoi at ei gilydd ar gyfer ei ddigwyddiad. Roedd yna griw da, ac ro’n i’n meddwl bod y myfyrwyr yn arbennig â syniadau diddorol dros ben.

Dwi ddim yn gwbl bendant fy meddwl am bob peth dwi’n nodi uchod, ond dwi yn meddwl bod nhw’n werth eu trafod. Bydda’n gret clywed ganddoch chi os da chi’n cytuno neu anghytuno gydag unrhywbeth.